Μετάβαση στο περιεχόμενο
Μετάβαση στο υποσέλιδο

Τσουκνίδες

Urtica dioica · Urticaceae

Επίσης: τσουκνίδα, κνίδη

Η τσουκνίδα (Urtica dioica), γνωστή και ως κνίδη, είναι πολυετές ποώδες φυτό που φτάνει τα 90–200 εκ. και αναπτύσσεται γρήγορα. Παραμένει όλο τον χρόνο σε εξωτερικό χώρο και ζητά κυρίως υγρό, πλούσιο έδαφος και έλεγχο της εξάπλωσής της.

Φως
Ήλιος έως ημισκιά, Ημισκιά
Πότισμα
Μέτριες
Υγρασία
Μέτρια
Θερμοκρασία
10–25 °C, ελάχ. -30 °C
Δυσκολία
Εύκολο
Ύψος
0,9–2 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

ΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΠερισσότερο πότισμαΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠερίοδος ληθάργου
Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Πώς είναι η τσουκνίδα

Η τσουκνίδα σχηματίζει όρθιες συστάδες με τετράγωνους βλαστούς. Απλώνεται πλατιά με κίτρινα ριζώματα και έρποντες βλαστούς. Τα φύλλα είναι αντίθετα, ωοειδή, πράσινα, με οδοντωτό χείλος, καρδιόσχημη βάση και μυτερή άκρη. Έχουν μήκος 3–20 εκ. και καλύπτονται από τριχίδια που τσούζουν.

Τα μικρά πρασινωπά ή καστανωπά άνθη εμφανίζονται σε πυκνές κρεμαστές ταξιανθίες από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο και επικονιάζονται από τον άνεμο. Τα φυτά είναι δίοικα. Οι καρποί είναι μικροσκοπικά ωοειδή αχαίνια, που παράγονται σε μεγάλους αριθμούς.

Το φυτό ζει φυσικά στην Ευρώπη, στην εύκρατη Ασία και στη δυτική Βόρεια Αφρική, και σήμερα απαντά σε όλο τον κόσμο. Το βρίσκουμε σε υγρά σημεία πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, δίπλα σε ρυάκια, χαντάκια, λιβάδια και ξέφωτα, καθώς και σε διαταραγμένα εδάφη. Σε ορισμένες περιοχές θεωρείται ζιζάνιο. Οι κάμπιες πολλών πεταλούδων, όπως η Vanessa atalanta, η Aglais urticae και η Aglais io, τρέφονται με τα φύλλα της.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Θέση και φως

Η τσουκνίδα μεγαλώνει από πλήρη ήλιο έως ελαφριά σκιά. Ταιριάζει σε υγρές γωνιές του κήπου, κοντά σε λιμνούλα ή σε σημείο που κρατά υγρασία.

Πότισμα

Οι ανάγκες σε νερό είναι μέτριες, αλλά η ανοχή στην ξηρασία είναι χαμηλή. Το φυτό προτιμά βαθύ, υγρό και πλούσιο έδαφος και υποφέρει όταν στεγνώσει. Στα ζεστά, ξηρά καλοκαίρια πότιζε περισσότερο από τον Μάιο έως τον Αύγουστο, ώστε το χώμα να μένει υγρό.

Έδαφος

Η τσουκνίδα ευδοκιμεί σε γόνιμο, πλούσιο σε χούμο και άζωτο έδαφος που κρατά την υγρασία. Δέχεται πηλώδη, αργιλώδη, αμμώδη και πλούσια σε χούμο εδάφη, αρκεί να μην στεγνώνουν εύκολα.

Λίπανση

Δεν χρειάζεται λίπανση. Η παρουσία της συνήθως δείχνει ότι το έδαφος είναι ήδη πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά.

Σπορά και φύτευση

Σπέρνε τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο ή τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Τα νεαρά φυτά μεταφυτεύονται στη θέση τους τον Μάρτιο και τον Απρίλιο ή τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.

Επειδή απλώνεται έντονα, φύτεψέ την σε περιορισμένο χώρο ή με φράγμα ριζών. Φόρα πάντα γάντια.

Κλάδεμα

Το κλάδεμα γίνεται τον Μάρτιο και τον Ιούλιο. Για να μην σκορπίσει σπόρους, αφαίρεσε τις ανθοφορίες πριν ωριμάσουν.

Χειμώνας

Το υπέργειο μέρος ξεραίνεται τον χειμώνα και το φυτό ξαναβλασταίνει την άνοιξη από τα ριζώματα. Αντέχει σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, περίπου έως −30 °C, πολύ κάτω από τα τυπικά −6 °C του χειμώνα εδώ. Ως περίοδος ανάπαυσης θεωρούνται ο Ιανουάριος, ο Αύγουστος και ο Δεκέμβριος.

Πολλαπλασιασμός

Πολλαπλασιάζεται με σπόρο, διαίρεση, ριζώματα ή μοσχεύματα βλαστού. Οι κατάλληλοι μήνες είναι ο Φεβρουάριος, ο Μάρτιος, ο Οκτώβριος και ο Νοέμβριος.

Προβλήματα

Το βασικό πρόβλημα είναι η ανεξέλεγκτη εξάπλωση, που οφείλεται στα ριζώματα και στον αυτοσπορά. Καλλιέργησέ την μέσα σε φράγμα ή αφαίρεσε τα άνθη πριν σχηματιστούν σπόροι.

Συγκομιδή και χρήση

Τα νεαρά φύλλα και οι τρυφεροί βλαστοί μαζεύονται από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο. Μαγειρεύονται ή βράζονται σε τσάι ή σούπα, και έτσι χάνουν το τσούξιμο. Για το μάζεμα χρησιμοποίησε γάντια.

Η τσουκνίδα έχει μακρά παράδοση στη λαϊκή ιατρική και στο τσάι, ενώ χρησιμοποιήθηκε και ως κλωστικό φυτό. Προσελκύει επίσης επικονιαστές.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε σπέρνεται η τσουκνίδα;Σπέρνεται τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο ή τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Η μεταφύτευση γίνεται τον Μάρτιο, τον Απρίλιο, τον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο.
Πώς εμποδίζω την τσουκνίδα να απλώνεται;Φύτεψέ την σε περιορισμένο χώρο ή με φράγμα ριζών. Αφαίρεσε τα άνθη πριν γίνουν σπόροι, γιατί απλώνεται και με ριζώματα και με αυτοσπορά.
Αντέχει η τσουκνίδα τον χειμώνα;Ναι. Το υπέργειο μέρος ξεραίνεται, αλλά το φυτό ξαναβλασταίνει την άνοιξη από τα ριζώματα.
Πότε μαζεύονται οι τσουκνίδες;Τα νεαρά φύλλα και οι βλαστοί μαζεύονται από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο. Το μαγείρεμα ή το τσάι εξουδετερώνουν το τσούξιμο.
Χρειάζεται πολύ νερό η τσουκνίδα;Οι ανάγκες είναι μέτριες, αλλά ανέχεται λίγο την ξηρασία. Πότιζε περισσότερο από τον Μάιο έως τον Αύγουστο.
Μετάβαση στην αρχήΜετάβαση στην αρχή