Sambucus nigra

Ανθίζει και καρπίζει καλύτερα στον πλήρη ήλιο, αλλά ανέχεται και την ημισκιά. Στον βαθύ ίσκιο αποδίδει φτωχά.

Επειδή είναι πυκνός και δυναμικός θάμνος, διαλέξτε θέση με χώρο να απλωθεί: φράχτης, άκρη κήπου ή περιοχή φιλική προς την άγρια πανίδα.

Προτιμά υγρό, γόνιμο έδαφος. Ανέχεται και πιο υγρές και πιο ξηρές συνθήκες, αλλά όχι παρατεταμένη ξηρασία, γιατί η ανθεκτικότητά της στην ξηρασία είναι χαμηλή.

Στα ζεστά και ξηρά καλοκαίρια, ποτίζετε περισσότερο τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, ώστε το έδαφος να μη στεγνώνει εντελώς.

Προσαρμόζεται από αμμώδη μέχρι βαριά αργιλώδη εδάφη, όμως αναπτύσσεται καλύτερα σε έδαφος πλούσιο σε οργανική ύλη, υγρό και με καλή αποστράγγιση. Το ιδανικό pH είναι περίπου 6,0-7,0.

Είναι φυτό με πολύ υψηλές απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά. Λιπάνετε τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο, στην αρχή της νέας βλάστησης.

Κλαδέψτε δυνατά τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο, για να περιορίσετε το μέγεθος και να ανανεώσετε τη βλάστηση.

Αφαιρέστε έγκαιρα τις ανεπιθύμητες παραφυάδες. Αν σπάσουν κλαδιά από τον αέρα ή το χιόνι, κόψτε το σπασμένο ξύλο και αραιώστε την κόμη.

Φυτέψτε τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο, τον Δεκέμβριο, τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο. Επιλέξτε ηλιόλουστη ή ημισκιερή θέση, με χώρο για να εξαπλωθεί, ως φράχτη ή σε κήπο φιλικό προς την άγρια ζωή.

Η ρίζα είναι επιφανειακή και ινώδης και δημιουργεί παραφυάδες, γι' αυτό μην τη φυτεύετε κοντά σε σημεία όπου δεν θέλετε συστάδες.

Είναι πλήρως ανθεκτική στο κρύο και δεν χρειάζεται προστασία. Μπορεί να επιβιώσει μέχρι περίπου -25 °C, ενώ ο τυπικός χειμώνας εδώ φτάνει γύρω στους -6 °C. Τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο το φυτό βρίσκεται σε λήθαργο.

Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα κλαδιού και με σπόρο. Για τα μοσχεύματα οι κατάλληλοι μήνες είναι ο Νοέμβριος, ο Δεκέμβριος και ο Ιανουάριος. Η σπορά γίνεται τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.

Από εχθρούς μπορεί να εμφανιστούν τετράνυχοι και αφίδες. Στις ασθένειες περιλαμβάνονται καρκινώματα κλαδιών, κηλίδες φύλλων, ωίδιο και ο μύκητας της λευκής επικάλυψης (elder whitewash).

Τα σπασμένα κλαδιά οφείλονται στο αδύναμο ξύλο υπό άνεμο ή χιόνι· η λύση είναι να κόψετε το σπασμένο ξύλο και να αραιώσετε την κόμη.

Οι ανεπιθύμητες παραφυάδες και τα αυτοσπαρμένα φυτά προκύπτουν από την έντονη διασπορά. Αφαιρέστε τα νωρίς και κόψτε τις ξεραμένες ταξικαρπίες. Σε ορισμένες περιοχές το φυτό μπορεί να γίνει ζιζανιώδες.

Εδώδιμα είναι τα ώριμα μούρα και τα άνθη. Η συγκομιδή γίνεται τον Μάιο-Ιούνιο και τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο.

Τα μούρα πρέπει να μαγειρεύονται πριν φαγωθούν, π.χ. για μαρμελάδες, πίτες, σιρόπια και κρασί. Τα άνθη χρησιμοποιούνται για κορντιάλ και ροφήματα. Τα ωμά πράσινα μέρη είναι δηλητηριώδη.

Χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε βοτανικά σκευάσματα, χωρίς κλινικές αποδείξεις για όφελος στην υγεία.