Κρανιά

Cornus mas · Cornaceae

Επίσης: κράνια, κράνα, Κρανειά

Η κρανιά (γνωστή και ως κράνια, κράνα ή Cornus mas) είναι φυλλοβόλος θάμνος ή μικρό δέντρο που ανθίζει με κίτρινα άνθη όταν τα κλαδιά είναι ακόμη γυμνά. Δεν είναι απαιτητική, αντέχει στον παγετό και δίνει κόκκινους καρπούς το καλοκαίρι.

Φως: Πλήρης ήλιος, Ημισκιά
Πότισμα: Μέτριες
Υγρασία: Μέτρια
Θερμοκρασία: 10–25 °C, ελάχ. -33 °C
Δυσκολία: Εύκολο
Ύψος: 5–12 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

ΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΛίπανσηΠερισσότερο πότισμαΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠερίοδος ληθάργου

Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Πώς είναι η κρανιά

Η κρανιά ανήκει στην οικογένεια Cornaceae και φύεται φυσικά στη νότια και κεντρική Ευρώπη, στον Καύκασο και στη νοτιοδυτική Ασία, από τη Γαλλία και τη Γερμανία ως την Ουκρανία και την Τουρκία, και νότια ως τα Βαλκάνια, την Ιταλία, τον Λίβανο και τη Συρία.

Είναι πολυετής και φυλλοβόλος. Έχει πυκνό, στρογγυλεμένο ως ωοειδές σχήμα, συχνά με πολλούς κορμούς, και κάνει παραβλαστήματα. Το ύψος της φτάνει τα 5 έως 12 μέτρα και το πλάτος περίπου τα 4 έως 6 μέτρα. Μεγαλώνει αργά.

Τα φύλλα είναι αντίθετα, απλά, γυαλιστερά και σκούρα πράσινα, ωοειδή ως ελλειπτικά, μήκους 4 έως 10 εκ., με ακέραια άκρα. Το φθινόπωρο παίρνουν κίτρινες, μοβ ή πράσινες αποχρώσεις.

Τα μικρά κίτρινα λουλούδια, με τέσσερα πέταλα, σχηματίζουν ταξιανθίες των 10 έως 25 και ανοίγουν στα γυμνά κλαδιά, κυρίως τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο. Ο καρπός είναι ελαιόμορφη κόκκινη δρύπη, περίπου 2 εκ., με έναν σπόρο. Υπάρχουν και μορφές με κίτρινους καρπούς.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Φως και θέση

Η κρανιά ανθίζει και καρπίζει καλύτερα στον ήλιο, αλλά ανέχεται και μερική σκιά. Επειδή γίνεται μεγάλη, διάλεξε θέση όπου θα έχει χώρο να απλωθεί χωρίς να στριμώχνεται από τοίχους ή άλλα φυτά.

Είναι κατάλληλη ως μεμονωμένος θάμνος, ως διακοσμητικό δέντρο, ως καρποφόρο φυτό και ως φράχτης.

Πότισμα και υγρασία

Προτιμά υγρό αλλά καλά στραγγιζόμενο έδαφος. Τα καλοριζωμένα φυτά αντέχουν μέτρια ξηρασία, όμως η ανοχή της στην ξηρασία είναι χαμηλή, οπότε τα καυτά και ξερά καλοκαίρια θέλουν προσοχή.

Τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο το φυτό χρειάζεται περισσότερο νερό. Η ανάγκη του για υγρασία του αέρα είναι μέτρια.

Έδαφος

Προσαρμόζεται στα περισσότερα εδάφη: αργιλώδη, πηλώδη, αμμώδη ή πλούσια σε χούμο. Ευδοκιμεί σε υγρό, πλούσιο, ακόμη και ασβεστολιθικό χώμα. Το pH που ανέχεται κυμαίνεται περίπου από 6 έως 8,5. Το σημαντικό είναι να στραγγίζει το νερό, χωρίς να στεγνώνει εντελώς.

Λίπανση

Λίπανε τον Μάρτιο, δηλαδή στο τέλος της ανθοφορίας και στην αρχή της νέας βλάστησης.

Κλάδεμα

Η κρανιά χρειάζεται λίγο κλάδεμα. Τον Απρίλιο και τον Μάιο, μετά την ανθοφορία, αραίωσε τα κλαδιά όπου χρειάζεται. Αφαίρεσε τα παραβλαστήματα μόλις εμφανιστούν.

Αν τη χρησιμοποιείς για φράχτη, ανέχεται το κλάδεμα με ψαλίδι φράχτη.

Φύτευση

Φύτεψε την κρανιά το φθινόπωρο ή στις αρχές της άνοιξης, σε ήλιο ή μερική σκιά. Στο ημερολόγιο της αγοράς οι μήνες φύτευσης είναι ο Νοέμβριος, ο Δεκέμβριος, ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος.

Άφησε 3,5 έως 7 μέτρα χώρο γύρω από κάθε φυτό. Σε φράχτη η απόσταση φύτευσης είναι περίπου 4 μέτρα.

Χειμώνας

Η κρανιά είναι εντελώς ανθεκτική στο κρύο και αντέχει έως περίπου -33 °C, ενώ ο τυπικός χειμώνας εδώ φτάνει γύρω στους -6 °C. Δεν χρειάζεται προστασία. Τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο το φυτό ξεκουράζεται.

Πολλαπλασιασμός

Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα, με εμβολιασμό, με σπόρο και με καταβολάδες. Οι μήνες πολλαπλασιασμού είναι ο Ιούνιος, ο Ιούλιος και ο Νοέμβριος, ενώ η σπορά γίνεται τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.

Συγκομιδή και χρήσεις

Οι καρποί ωριμάζουν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο. Οι ώριμοι έχουν υπόξινη γεύση, που θυμίζει κράνμπερι με βύσσινο, και χρησιμοποιούνται για γλυκό του κουταλιού ή μαρμελάδα, κομπόστα, ροφήματα, τουρσί και λικέρ. Οι άγουροι καρποί είναι στυφοί.

Οι καρποί και τα φύλλα έχουν παραδοσιακή χρήση στη φαρμακευτική της νοτιοδυτικής και κεντρικής Ασίας, και ο καρπός στην κινεζική ιατρική.

Τα πρώιμα άνθη τροφοδοτούν τις μέλισσες, ενώ τους καρπούς τρώνε μικρά πουλιά και μικρά θηλαστικά.