Χαρουπιά

Ceratonia siliqua · Fabaceae

Επίσης: χαρούπι, Κερωνία, Κερατέα, Έλλοβος

Η χαρουπιά, γνωστή και ως ξυλοκερατιά, είναι αειθαλές δέντρο της Μεσογείου που αντέχει στην ξηρασία και στα φτωχά, πετρώδη εδάφη. Θέλει πλήρη ήλιο, καλή αποστράγγιση και ελάχιστη φροντίδα όταν ριζώσει. Για καρπούς χρειάζεται προσοχή στο φύλο των δέντρων.

Φως: Πλήρης ήλιος
Πότισμα: Χαμηλές
Υγρασία: Χαμηλή
Θερμοκρασία: 15–30 °C, ελάχ. -7 °C
Δυσκολία: Εύκολο
Ύψος: 6–15 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

ΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΛίπανσηΠερισσότερο πότισμαΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠερίοδος ληθάργου

Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Πώς είναι η χαρουπιά

Η χαρουπιά (Ceratonia siliqua) ανήκει στην οικογένεια των ψυχανθών (Fabaceae). Είναι πολυετές, αειθαλές δέντρο με πλατιά, στρογγυλεμένη ως ημισφαιρική κόμη, χοντρό κορμό και γερά κλαδιά. Συνήθως φτάνει τα 6 έως 15 μέτρα ύψος και 7 έως 15 μέτρα πλάτος. Αναπτύσσεται με μέτριο ρυθμό.

Τα φύλλα είναι γυαλιστερά, δερματώδη, πτερωτά, μήκους 10-20 εκ., με ή χωρίς τελικό φυλλαράκι. Τα νέα βλαστάρια έχουν χάλκινο χρώμα. Τα μικρά, πολυάριθμα, ευωδιαστά λουλούδια, πράσινα ως κοκκινωπά, βγαίνουν σε ταξιανθίες που μοιάζουν με ίουλους, πάνω στο παλιό ξύλο και στον κορμό. Ανθίζει το φθινόπωρο, από τον Σεπτέμβριο ως τον Νοέμβριο. Τα περισσότερα δέντρα είναι δίοικα, δηλαδή υπάρχουν ξεχωριστά αρσενικά και θηλυκά.

Ο καρπός είναι επιμήκης, πεπλατυσμένος, καφέ λοβός που χρειάζεται περίπου ένα χρόνο για να ωριμάσει. Μέσα έχει γλυκιά σάρκα και σκληρούς σπόρους. Το φυτό ευδοκιμεί φυσικά σε βραχώδεις τόπους κοντά στη θάλασσα και στη ξερή μεσογειακή βλάστηση, και συνήθως θεωρείται εύκολο στην καλλιέργεια.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Φως και θέση

Η χαρουπιά θέλει πλήρη ήλιο, τουλάχιστον 6 ώρες άμεσου φωτός την ημέρα. Διάλεξε θέση χωρίς παγετό ή με ήπιο μικροκλίμα. Επειδή το δέντρο γίνεται μεγάλο, υπολόγισε χώρο για κόμη πλάτους έως 15 μέτρων.

Πότισμα και υγρασία

Τα καλά ριζωμένα δέντρα χρειάζονται λίγο νερό και ανέχονται πολύ καλά την ξηρασία. Έχουν βαθιά πασσαλώδη ρίζα και εκτεταμένο ριζικό σύστημα, που ταιριάζει σε ξερά εδάφη.

Τα πρώτα χρόνια, το καλοκαιρινό πότισμα επιταχύνει την καρποφορία και αυξάνει την παραγωγή. Πότισε περισσότερο τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Η χαμηλή ατμοσφαιρική υγρασία δεν ενοχλεί το δέντρο.

Έδαφος

Ευδοκιμεί σε αμμώδη, πηλώδη και χαλικώδη εδάφη, ακόμη και σε ρηχά, πετρώδη. Προτιμά καλή αποστράγγιση. Το pH μπορεί να κυμαίνεται περίπου από 6 έως 8,5.

Λίπανση

Χρειάζεται λίγη λίπανση. Αζωτούχο λίπασμα μπορεί να βελτιώσει την παραγωγή. Αν λιπάνεις, κάνε το τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο.

Κλάδεμα

Αρκεί ελαφρύ κλάδεμα, κατά προτίμηση τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο.

Φύτευση

Φύτεψε σε πλήρη ήλιο, σε θέση χωρίς παγετό ή με ήπιο μικροκλίμα. Κατάλληλοι μήνες είναι ο Μάρτιος, ο Απρίλιος και ο Οκτώβριος.

Για καρπούς, βάλε ανάμεσα στα θηλυκά δέντρα ένα αρσενικό ή ερμαφρόδιτο δέντρο ως επικονιαστή. Στους οπωρώνες χρησιμοποιούνται αραιές φυτεύσεις, 25-45 δέντρα ανά εκτάριο.

Χειμώνας

Τα νεαρά δέντρα χρειάζονται προστασία από τον παγετό. Τα ώριμα αντέχουν περίπου -7 °C, ενώ η τυπική χειμερινή ελάχιστη θερμοκρασία στην περιοχή είναι γύρω στους -6 °C, άρα το περιθώριο είναι μικρό σε ιδιαίτερα κρύο χειμώνα. Ο Δεκέμβριος και ο Ιανουάριος είναι η περίοδος ανάπαυσης.

Πολλαπλασιασμός

Η χαρουπιά πολλαπλασιάζεται με σπόρο, με εμβολιασμό και με εναέρια καταβολάδα. Η σπορά και ο πολλαπλασιασμός γίνονται συνήθως τον Μάρτιο και τον Απρίλιο.

Συνηθισμένα προβλήματα

Ζημιά από παγετό στα νεαρά βλαστάρια: οφείλεται στον κρύο χειμώνα. Προστάτευσε τα νεαρά δέντρα και φύτεψέ τα σε ζεστή θέση.

Καθόλου λοβοί: αιτία είναι συνήθως αρσενικό δέντρο ή έλλειψη επικονιαστή. Φύτεψε μαζί θηλυκά και αρσενικά ή ερμαφρόδιτα δέντρα.

Συγκομιδή και χρήση

Οι λοβοί συγκομίζονται τον Αύγουστο, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Τρώγονται φρέσκοι ή αποξηραμένοι και αλέθονται σε αλεύρι ή σκόνη που χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο σοκολάτας. Από τους σπόρους παράγεται κόμμι χαρουπιού, ένα πυκνωτικό.

Το αλεύρι των λοβών χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε μάσκες προσώπου και οι ταννίνες θεωρούνται χρήσιμες κατά των μικροβίων.

Τα λουλούδια προσελκύουν έντομα, και οι πεσμένοι λοβοί τρώγονται από θηλαστικά, όπως τα γουρούνια, που διασπείρουν τους σπόρους.