Μετάβαση στο περιεχόμενο
Μετάβαση στο υποσέλιδο

Ιαπωνικό σφενδάμι

Acer palmatum · Sapindaceae

Επίσης: ιαπωνικός σφένδαμος, σφενδάμι palmatum

Το ιαπωνικό σφενδάμι (Acer palmatum), γνωστό και ως ιαπωνικός σφένδαμος, είναι μικρό φυλλοβόλο δέντρο ή μεγάλος θάμνος με παλαμοειδή φύλλα και έντονα φθινοπωρινά χρώματα. Αναπτύσσεται αργά και προτιμά δροσερή, υγρή και προφυλαγμένη θέση. Σε κλίμα με ζεστά, ξηρά καλοκαίρια το κλειδί είναι η σκιά και η σταθερή υγρασία.

Φως
Ημισκιά, Ήλιος έως ημισκιά
Πότισμα
Μέτριες
Υγρασία
Μέτρια
Θερμοκρασία
10–25 °C, ελάχ. -23 °C
Δυσκολία
Μέτριας δυσκολίας
Ύψος
3–10 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

ΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΜεταφύτευσηΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΛίπανσηΠερισσότερο πότισμαΑνθοφορίαΠροστασία από τον παγετόΠερίοδος ληθάργου
Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Περιγραφή του φυτού

Το ιαπωνικό σφενδάμι ανήκει στην οικογένεια Sapindaceae και κατάγεται από την Ιαπωνία και την Κορέα, ενώ ορισμένες πηγές επεκτείνουν την περιοχή εξάπλωσής του έως την Κίνα, την ανατολική Μογγολία και την Άπω Ανατολή της Ρωσίας. Στη φύση ζει στον υπόροφο σκιερών δασών, από πεδινές έως ορεινότερες περιοχές.

Συνήθως φτάνει τα 3 έως 10 μέτρα σε ύψος και πλάτος. Έχει πυκνή, θολωτή έως στρογγυλή κόμη με οριζόντια διαστρωμένα κλαδιά που απλώνονται. Η μορφή του ποικίλλει, από όρθια έως κρεμαστή.

Τα φύλλα είναι αντίθετα, απλά, παλαμοειδώς λοβωτά, με 5 έως 9 οξείς, πριονωτούς λοβούς και διάμετρο 4 έως 12 εκ. Ανάλογα με την ποικιλία είναι πράσινα, κόκκινα, μοβ ή χάλκινα. Το φθινόπωρο παίρνουν κόκκινες, πορτοκαλί, κίτρινες, χάλκινες ή μοβ αποχρώσεις.

Τα άνθη είναι μικρά, κόκκινα έως μοβ με υπόλευκα πέταλα, και ανοίγουν τον Απρίλιο και τον Μάιο. Αξίζει να τα δείτε από κοντά, γιατί από μακριά περνούν απαρατήρητα. Δεν έχουν άρωμα. Οι καρποί είναι ζευγαρωτές φτερωτές σαμάρες 2-3 εκ., που ωριμάζουν κοκκινωπές έως καφέ το φθινόπωρο.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Φως και θέση

Η καλύτερη θέση είναι με διάχυτη σκιά ή μερική σκιά. Ο υπερβολικός ήλιος, ο άνεμος και η ξηρασία μπορούν να καψαλίσουν τα φύλλα, κάτι που ισχύει ιδιαίτερα στα ζεστά καλοκαίρια.

Φυτέψτε το σε σημείο προφυλαγμένο από ξηραντικούς ανέμους, ως μεμονωμένο δέντρο ή ως δέντρο του υπορόφου.

Πότισμα

Χρειάζεται μέτριο πότισμα και χώμα που διατηρείται ομοιόμορφα υγρό αλλά με καλή αποστράγγιση. Δεν ανέχεται την ξηρασία, ειδικά όσο είναι νεαρό.

Ποτίστε το περισσότερο από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Οι καφέ, τραγανές άκρες στα φύλλα δείχνουν συνήθως καταπόνηση από ήλιο, άνεμο ή λειψυδρία.

Χώμα και αλλαγή γλάστρας

Προτιμά υγρό, πλούσιο σε χούμο και καλά στραγγιζόμενο έδαφος, ελαφρώς όξινο έως ουδέτερο. Ταιριάζουν το πηλώδες έδαφος και το μείγμα με χούμο.

Αν το καλλιεργείτε σε γλάστρα, την αλλαγή την κάνετε τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο.

Λίπανση

Λιπαίνετε από τον Μάρτιο έως τον Μάιο, την περίοδο της ανάπτυξης.

Κλάδεμα

Κλαδεύετε τον Ιανουάριο, τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο, όσο το φυτό βρίσκεται σε ανάπαυση. Αφαιρέστε το ξερό ξύλο. Αν ένας κλάδος μαραθεί ξαφνικά, μπορεί να πρόκειται για βερτισιλλίωση: κόψτε το νεκρό ξύλο και μην καταπονείτε το φυτό.

Φύτευση

Φυτεύετε τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο ή τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Επιλέξτε σκιερή, προφυλαγμένη θέση με υγρό, καλά στραγγιζόμενο χώμα.

Χειμώνας και παγετός

Είναι ανθεκτικό στο κρύο και αντέχει έως περίπου -23 °C, πολύ κάτω από τις τυπικές χειμερινές ελάχιστες θερμοκρασίες των -6 °C. Η ανάπαυσή του διαρκεί από τον Δεκέμβριο έως τον Φεβρουάριο.

Ο κίνδυνος είναι οι όψιμοι παγετοί: τον Μάρτιο και τον Απρίλιο προστατέψτε τα νεαρά φύλλα, με προφυλαγμένη θέση ή κάλυψη. Στις γλάστρες προσέξτε να μην παγώσουν οι ρίζες.

Πολλαπλασιασμός

Πολλαπλασιάζεται με σπόρο, που σπέρνεται τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, ή με εμβολιασμό, που γίνεται τον Ιανουάριο, τον Φεβρουάριο ή τον Αύγουστο.

Συνηθισμένα προβλήματα

Καφέ, τραγανές άκρες φύλλων: οφείλονται σε ήλιο, άνεμο ή ξηρασία. Εξασφαλίστε σκιά, προστασία και σταθερή υγρασία.

Κατεστραμμένα νεαρά φύλλα από παγετό: προκαλούνται από όψιμο ανοιξιάτικο παγετό. Φυτέψτε σε προφυλαγμένο σημείο ή καλύψτε το φυτό.

Ξαφνικό μάρασμα κλαδιού: μπορεί να οφείλεται σε βερτισιλλίωση. Κλαδέψτε το νεκρό ξύλο και μην καταπονείτε το φυτό.

Χρήσεις

Στην Ιαπωνία τα φύλλα τουρσεύονται ή τηγανίζονται ως τεμπούρα (momiji tempura). Τα κλαδιά και τα φύλλα χρησιμοποιούνται παραδοσιακά στην κινεζική ιατρική.

Το δέντρο προσελκύει επικονιαστές, νυχτοπεταλούδες και πουλιά και είναι μέτρια ανθεκτικό στα ελάφια. Ταιριάζει και σε γλάστρα, ενώ χρησιμοποιείται επίσης στην τέχνη του μπονσάι.

Για το φυτό σας

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο ήλιο θέλει το ιαπωνικό σφενδάμι;Προτιμά διάχυτη σκιά ή μερική σκιά. Ο υπερβολικός ήλιος, ο άνεμος και η ξηρασία μπορούν να καψαλίσουν τα φύλλα.
Γιατί τα φύλλα του ιαπωνικού σφενδαμιού έχουν καφέ άκρες;Συνήθως φταίει ο ήλιος, ο άνεμος ή η ξηρασία. Βοηθούν η σκιά, η προστασία από τον άνεμο και το σταθερό πότισμα.
Αντέχει το ιαπωνικό σφενδάμι στον παγετό;Ναι, αντέχει έως περίπου -23 °C. Τα νεαρά φύλλα όμως χρειάζονται προστασία από όψιμους ανοιξιάτικους παγετούς.
Πότε φυτεύεται το ιαπωνικό σφενδάμι;Φυτεύεται τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο ή τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.
Μπορεί να καλλιεργηθεί σε γλάστρα;Ναι, ταιριάζει σε γλάστρα. Την αλλαγή την κάνετε τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο και προστατεύετε τις ρίζες από το πάγωμα.
Πόσο γρήγορα μεγαλώνει;Αναπτύσσεται αργά και συνήθως φτάνει τα 3 έως 10 μέτρα σε ύψος.
Μετάβαση στην αρχήΜετάβαση στην αρχή