Μετάβαση στο περιεχόμενο
Μετάβαση στο υποσέλιδο

Κουρκούμη

Curcuma longa · Zingiberaceae

Επίσης: κουρκουμάς, κίτρινη ρίζα, Κιτρινόριζα

Η κουρκούμη (Curcuma longa), γνωστή και ως κουρκουμάς ή κίτρινη ρίζα, είναι πολυετές ριζωματώδες φυτό της οικογένειας Zingiberaceae. Δεν αντέχει τον παγετό, γι' αυτό στην Ελλάδα ταιριάζει σε μπαλκόνι και σε εσωτερικό χώρο. Το ρίζωμά της είναι το γνωστό κίτρινο μπαχαρικό των κάρι.

Φως
Ήλιος έως ημισκιά, Ημισκιά
Πότισμα
Υψηλές
Υγρασία
Υψηλή
Θερμοκρασία
20–30 °C, ελάχ. 5 °C
Δυσκολία
Μέτριας δυσκολίας
Ύψος
0,6–1 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

Μεταφύτευση στο έδαφοςΜεταφύτευσηΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΛίπανσηΠερισσότερο πότισμαΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠροστασία από τον παγετόΠερίοδος ληθάργου
Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Πώς είναι η κουρκούμη

Η κουρκούμη κατάγεται από την Ινδία (η νότια Ινδία είναι η πιο τεκμηριωμένη καταγωγή της) και πιθανότατα από τη Νοτιοανατολική Ασία, ενώ καλλιεργείται ευρέως στην τροπική Ασία. Στη φύση φύεται σε ζεστές, υγρές περιοχές με πολλές βροχές.

Είναι όρθιο, θαμνώδες φυτό που σχηματίζει συστάδα και φτάνει συνήθως τα 60–100 cm. Τα φύλλα είναι μεγάλα, με πτυχώσεις, λογχοειδή έως ελλειπτικά, μήκους μέχρι περίπου 100 cm, σκούρα πράσινα από πάνω και πιο ανοιχτά από κάτω, σαν τα φύλλα της κάνας. Το καλοκαίρι, περίπου από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, εμφανίζονται κιτρινόλευκα άνθη με βράκτια πάνω σε στάχυ. Τα άνθη είναι στείρα και καρποί ή σπόροι σχηματίζονται σπάνια και δεν είναι βιώσιμοι· το φυτό πολλαπλασιάζεται με ριζώματα. Τα ριζώματα είναι χοντρά, διακλαδισμένα και πορτοκαλοκίτρινα. Μετά την καλλιεργητική περίοδο το φυτό μπαίνει σε λήθαργο και τα φύλλα ξεραίνονται.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Φως και θέση

Προτιμά πρωινό ήλιο και απογευματινή σκιά, κάτι που ισχύει ιδιαίτερα όταν η ζέστη και η υγρασία είναι υψηλές. Ανέχεται ήλιο έως ημισκιά. Η ιδανική θερμοκρασία είναι 20–30 °C.

Δεν είναι ανθεκτική στον παγετό. Το κατώτατο όριο επιβίωσης είναι περίπου 5 °C, ενώ ο τυπικός χειμώνας φτάνει τους −6 °C, οπότε στο μπαλκόνι χρειάζεται προστασία από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο.

Πότισμα και υγρασία

Στη διάρκεια της ανάπτυξης το χώμα πρέπει να μένει υγρό έως μουσκεμένο. Ποτίστε περισσότερο τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Όταν τα φύλλα αρχίσουν να ξεραίνονται, μειώστε σταδιακά το πότισμα. Η κουρκούμη θέλει υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία.

Χώμα και αλλαγή γλάστρας

Θέλει πλούσιο, ελαφρώς όξινο, οργανικό χώμα που κρατά υγρασία αλλά στραγγίζει καλά. Ταιριάζουν χώματα πλούσια σε χούμο ή πηλώδη, με pH περίπου 5–7.

Χρησιμοποιήστε μεγάλη, βαθιά γλάστρα. Την άνοιξη, τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, αλλάξτε γλάστρα ή χωρίστε τα ριζώματα όταν γεμίσουν το δοχείο.

Λίπανση

Η περίοδος λίπανσης είναι από τον Μάιο έως τον Αύγουστο, όσο το φυτό αναπτύσσεται ενεργά.

Φύτευση

Φυτέψτε κομμάτια ριζώματος με τα μάτια προς τα πάνω, σε βάθος περίπου 5–7 cm, μετά τον τελευταίο παγετό, δηλαδή τον Απρίλιο ή τον Μάιο. Μπορείτε να τα ξεκινήσετε νωρίτερα σε εσωτερικό χώρο και να βγάλετε το φυτό έξω αργότερα.

Κλάδεμα

Δεν χρειάζεται τακτικό κλάδεμα. Όταν τα φύλλα ξεραθούν, περίπου τον Δεκέμβριο, κόψτε το ξερό φύλλωμα.

Ο χειμώνας

Η περίοδος λήθαργου είναι ο Ιανουάριος, ο Φεβρουάριος και ο Δεκέμβριος. Το φθινόπωρο μπορείτε να βγάλετε τα ριζώματα και να τα φυλάξετε σε δροσερό, ξηρό μέρος. Εναλλακτικά κρατήστε τη γλάστρα στεγνή και μακριά από τον παγετό μέχρι να ξαναρχίσει η βλάστηση.

Πολλαπλασιασμός

Πολλαπλασιάζεται με διαίρεση των ριζωμάτων, κατά προτίμηση τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, μαζί με την αλλαγή γλάστρας. Κάθε κομμάτι πρέπει να έχει μάτια.

Συγκομιδή και χρήση

Τα ριζώματα συγκομίζονται τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, όταν το φύλλωμα έχει ξεραθεί. Χρησιμοποιούνται φρέσκα ή βρασμένα, ή αποξηραμένα και αλεσμένα ως κίτρινο μπαχαρικό και χρωστική σε κάρι και πιλάφια. Τα φύλλα χρησιμοποιούνται για να τυλίγουν και να αρωματίζουν γλυκά.

Η κουρκούμη χρησιμοποιείται παραδοσιακά στην αγιουρβεδική, την κινεζική και άλλες παραδοσιακές ιατρικές, αλλά δεν υπάρχει αξιόπιστη κλινική απόδειξη ότι θεραπεύει κάποια ασθένεια.

Για το φυτό σας

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να καλλιεργήσω κουρκούμη στο μπαλκόνι;Ναι, σε γλάστρα, με πρωινό ήλιο και απογευματινή σκιά. Δεν αντέχει τον παγετό, οπότε από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο χρειάζεται προστασία.
Πότε φυτεύεται το ριζώμα της κουρκούμης;Μετά τον τελευταίο παγετό, τον Απρίλιο ή τον Μάιο, σε βάθος περίπου 5–7 cm και με τα μάτια προς τα πάνω. Μπορεί να ξεκινήσει νωρίτερα σε εσωτερικό χώρο.
Γιατί ξεραίνονται τα φύλλα της κουρκούμης το φθινόπωρο;Είναι φυσιολογικό, γιατί το φυτό μπαίνει σε λήθαργο μετά την καλλιεργητική περίοδο. Μειώστε το πότισμα και κόψτε το ξερό φύλλωμα.
Πότε συγκομίζεται η κουρκούμη;Τα ριζώματα συγκομίζονται τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, αφού ξεραθεί το φύλλωμα.
Τι γλάστρα χρειάζεται η κουρκούμη;Πλατιά και βαθιά, τουλάχιστον 30 cm, επειδή τα ριζώματα μεγαλώνουν πολύ και μπορούν να σπάσουν μικρότερο δοχείο.
Πώς πολλαπλασιάζεται η κουρκούμη;Με διαίρεση των ριζωμάτων την άνοιξη, τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο. Οι σπόροι δεν είναι βιώσιμοι.
Μετάβαση στην αρχήΜετάβαση στην αρχή