Καρύδα
Cocos nucifera · Arecaceae
Επίσης: κοκοφοίνικας, φοίνικας καρύδας
Η καρύδα (Cocos nucifera), γνωστή και ως κοκοφοίνικας ή φοίνικας καρύδας, είναι τροπικός φοίνικας που θέλει ήλιο και σταθερή ζέστη όλο τον χρόνο. Στη χώρα μας δεν αντέχει τον χειμώνα σε εξωτερικό χώρο, γι' αυτό καλλιεργείται σε μπαλκόνι ή σε εσωτερικό χώρο και θεωρείται απαιτητικό φυτό.
- Φως
- Πλήρης ήλιος
- Πότισμα
- Υψηλές
- Υγρασία
- Υψηλή
- Θερμοκρασία
- 24–32 °C, ελάχ. 4 °C
- Δυσκολία
- Απαιτητικό
- Ύψος
- 15–30 m
Περιγραφή του φυτού
Η καρύδα ανήκει στην οικογένεια Arecaceae. Είναι αειθαλής, πολυετής φοίνικας με μονό κορμό, λείο και δακτυλιωτό, και κορώνα από μακριά καμπυλωτά φύλλα. Στη φύση τα φύλλα φτάνουν τα 4-6 μ. σε μήκος, με φυλλάρια 60-90 εκ., και τα παλιά πέφτουν από μόνα τους αφήνοντας λείο κορμό. Ο ρυθμός ανάπτυξης είναι μέτριος.
Τα αρσενικά και τα μεγαλύτερα θηλυκά άνθη βγαίνουν στον ίδιο διακλαδισμένο σπάδικα μέσα σε σπάθη, σε λευκές ή κρεμ αποχρώσεις, και εμφανίζονται όλο τον χρόνο. Ο καρπός είναι μεγάλη δρύπη με ινώδες περίβλημα, σκληρό κέλυφος, λευκή σάρκα και νερό στο εσωτερικό.
Στη φύση προέρχεται από τη νοτιοανατολική Ασία, τη Νέα Γουινέα και τον νοτιοδυτικό Ειρηνικό και φυτρώνει συνήθως σε αμμώδεις τροπικές ακτές με ζέστη, ήλιο και βροχές όλο τον χρόνο.
Καλλιέργεια και φροντίδα
Φως και θέση
Η καρύδα χρειάζεται πλήρη ήλιο και ζέστη όλο τον χρόνο. Η άριστη θερμοκρασία είναι περίπου 24-32 °C. Διαλέξτε την πιο φωτεινή και ζεστή θέση που έχετε, στο μπαλκόνι το καλοκαίρι και σε φωτεινό χώρο μέσα στο σπίτι όταν κρυώσει ο καιρός.
Πότισμα και υγρασία
Οι ανάγκες σε νερό είναι υψηλές. Στη φύση θέλει άφθονη βροχή, και σε ξηρά κλίματα όπως το δικό μας δεν αναπτύσσεται καλά αν δεν ποτίζεται τακτικά. Η ανοχή στην ξηρασία είναι μέτρια, οπότε μην αφήνετε το υπόστρωμα να στεγνώνει για μεγάλο διάστημα. Προτιμά υψηλή υγρασία αέρα, κάτι που πρέπει να έχετε υπόψη στα ξηρά μας καλοκαίρια.
Χώμα
Προτιμά βαθύ, αμμώδες χώμα που στραγγίζει καλά αλλά παραμένει υγρό. Προσαρμόζεται σε αμμώδη, πηλώδη ή πλούσια σε χούμο εδάφη και ανέχεται και την αλμύρα. Το ριζικό της σύστημα είναι μια πυκνή ινώδης μάζα χωρίς κεντρική ρίζα.
Κλάδεμα
Αφαιρείτε μόνο τα εντελώς ξερά φύλλα. Τα πράσινα φύλλα αφήστε τα στη θέση τους.
Φύτευση
Η καρύδα φυτεύεται σε ηλιόλουστη, προφυλαγμένη θέση χωρίς παγετό, δηλαδή σε τροπικές συνθήκες. Για σπορά χρησιμοποιείται ολόκληρη η καρύδα.
Χειμώνας
Δεν αντέχει τον παγετό και πρέπει να διατηρείται πάνω από περίπου 10 °C. Η χαμηλότερη θερμοκρασία που αντέχει είναι γύρω στους 4 °C, ενώ οι τυπικές χειμερινές ελάχιστες στη χώρα μας φτάνουν τους -6 °C. Έτσι, πριν από το κρύο, μεταφέρετέ την σε ζεστό και φωτεινό εσωτερικό χώρο.
Πολλαπλασιασμός
Πολλαπλασιάζεται με σπόρο, δηλαδή με ολόκληρη την καρύδα.
Προβλήματα και εχθροί
Στα συνηθισμένα προβλήματα συγκαταλέγονται το σκαθάρι των φύλλων της καρύδας, ο κόκκινος σκαραβαίος των φοινίκων (palm weevil), οι κάμπιες και τα ακάρεα eriophyid. Η σοβαρότερη ασθένεια είναι η θανατηφόρα κιτρίνιση (lethal yellowing).
Η κιτρίνιση των φύλλων και η πρόωρη πτώση των καρπών οφείλονται σε ξηρασία ή στο φυτόπλασμα της θανατηφόρας κιτρίνισης. Ποτίζετε τακτικά· αν πρόκειται για τη νόσο, απομακρύνετε τα προσβεβλημένα φυτά και προτιμήστε ανθεκτικές ποικιλίες.
Χρήσεις
Η καρύδα είναι βρώσιμη. Χρησιμοποιούνται η σάρκα (ενδοσπέρμιο), το νερό της καρύδας, ο χυμός του φυτού και το λάδι. Η σάρκα, το γάλα, το νερό και το λάδι είναι βασικά τρόφιμα, ενώ από τον χυμό φτιάχνονται ποτά, κρασί φοίνικα και ξίδι. Παραδοσιακά χρησιμοποιείται και στη λαϊκή ιατρική σε πολλούς τροπικούς πολιτισμούς.


































































