Ασφάκα

Phlomis fruticosa · Lamiaceae

Επίσης: φλομίς, φλόμος θαμνώδης, Φλωμίς η θαμνώδης (Ασφάκα)

Η ασφάκα (Phlomis fruticosa), γνωστή και ως φλομίς ή φλόμος θαμνώδης, είναι αειθαλής θάμνος της Μεσογείου με γκριζοπράσινο φύλλωμα και χρυσοκίτρινα άνθη. Είναι εύκολη στην καλλιέργεια, αντέχει στην ξηρασία και ταιριάζει σε ηλιόλουστους κήπους με φτωχό έδαφος.

Φως: Πλήρης ήλιος, Ήλιος έως ημισκιά
Πότισμα: Χαμηλές
Υγρασία: Χαμηλή
Θερμοκρασία: 15–28 °C, ελάχ. -12 °C
Δυσκολία: Εύκολο
Ύψος: 0,6–1,2 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

Σπορά σε εσωτερικό χώροΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΜεταφύτευσηΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠερίοδος ληθάργου

Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Πώς είναι η ασφάκα

Η ασφάκα είναι πολυετής, αειθαλής θάμνος με χαμηλό, πολύκλωνο και απλωτό σχήμα. Φτάνει συνήθως τα 60–120 cm σε ύψος και τα 90–150 cm σε πλάτος. Οι βλαστοί της καλύπτονται από λευκό χνούδι και τα φύλλα έχουν γκρίζες, πράσινες και ασημί αποχρώσεις.

Τα άνθη είναι βαθιά χρυσοκίτρινα, σωληνωτά και δίχειλα, μήκους περίπου 3 cm. Σχηματίζουν διαδοχικούς σπονδύλους με περίπου 20 άνθη στο πάνω μέρος των βλαστών και ανθίζουν από τον Μάιο έως τον Αύγουστο. Δεν έχουν άρωμα. Ακολουθούν μικρές καφέ κάψουλες, κάτω από 2,5 cm, που ωριμάζουν στα τέλη του καλοκαιριού και το φθινόπωρο.

Το φυτό είναι ιθαγενές στην κεντρική και ανατολική Μεσόγειο: Ιταλία (με Σικελία και Σαρδηνία), Βαλκάνια, Ελλάδα (με Κρήτη), Κύπρο και Τουρκία, καθώς και Υπερκαυκασία. Τα άνθη προσελκύουν μέλισσες και πεταλούδες, ενώ τα ελάφια και τα κουνέλια τείνουν να το αποφεύγουν.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Φως και θέση

Η ασφάκα προτιμά πλήρη ήλιο και αντέχει και σε ημισκιά με καλό φωτισμό. Στη σκιά οι βλαστοί μακραίνουν και το φυτό αραιώνει, γι' αυτό διαλέξτε την πιο φωτεινή γωνιά του κήπου. Η ξηρή ατμόσφαιρα δεν τη ζορίζει καθόλου.

Πότισμα

Μόλις ριζώσει, θέλει πολύ λίγο νερό. Ανέχεται τα ξηρά εδάφη και την ξηρασία, οπότε το συχνό πότισμα είναι πιο επικίνδυνο από την έλλειψη νερού. Τους πρώτους μήνες μετά τη φύτευση χρειάζεται κάπως περισσότερη φροντίδα, ώστε να ριζώσει.

Έδαφος και αλλαγή γλάστρας

Προσαρμόζεται σε πολλά εδάφη: αμμώδη, πηλώδη, αργιλώδη, χαλικώδη και ασβεστούχα, με pH περίπου 6–8,5. Το βασικό είναι η καλή αποστράγγιση. Ένα φτωχό, ξηρό και ασβεστούχο έδαφος τής ταιριάζει απόλυτα.

Αν την καλλιεργείτε σε γλάστρα, η αλλαγή γλάστρας γίνεται τον Μάρτιο.

Φύτευση

Φυτέψτε την σε ηλιόλουστο, προστατευμένο σημείο με πολύ καλή αποστράγγιση. Κατάλληλες εποχές είναι η άνοιξη (Μάρτιος) και το φθινόπωρο (Οκτώβριος και Νοέμβριος). Αφήστε χώρο: με πλάτος έως 150 cm, ο θάμνος απλώνεται αρκετά.

Κλάδεμα

Το κλάδεμα γίνεται τον Μάρτιο και τον Σεπτέμβριο. Κρατά το φυτό πυκνό και συμμαζεμένο, κάτι που βοηθά ιδιαίτερα αν έχει αρχίσει να μακραίνει από έλλειψη φωτός.

Χειμώνας

Είναι ανθεκτική στον παγετό και αντέχει περίπου μέχρι τους -12 °C, ενώ ο τυπικός χειμώνας εδώ φτάνει γύρω στους -6 °C. Στις πιο κρύες περιοχές δώστε της προστατευμένη θέση και αποφύγετε το χειμερινό νερό γύρω από τις ρίζες. Τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο το φυτό ξεκουράζεται.

Πολλαπλασιασμός

Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα βλαστού, με διαίρεση και με σπόρο. Ο Μάρτιος, ο Απρίλιος και ο Ιούνιος είναι κατάλληλοι μήνες για τον πολλαπλασιασμό. Η σπορά γίνεται τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, ενώ για σπορά σε εσωτερικό χώρο οι μήνες είναι ο Φεβρουάριος και ο Μάρτιος.

Χρήσεις

Τα άνθη κόβονται για βάζο και η περίοδος συγκομιδής είναι από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο. Στην αρχαιότητα τα φύλλα χρησιμοποιούνταν ως φυτίλια για λυχνάρια.