Iris
Iridaceae
Επίσης: ίριδα, ίρις, ίριδες
Η ίριδα (ίρις, στον πληθυντικό ίριδες) είναι πολυετές φυτό με εντυπωσιακά λουλούδια και φύλλα σε σχήμα σπαθιού. Σε κλίμα με ζεστά, ξηρά καλοκαίρια και ήπιους χειμώνες καλλιεργείται εύκολα, αρκεί να έχει ήλιο και στραγγιζόμενο χώμα.
- Φως
- Πλήρης ήλιος, Ήλιος έως ημισκιά
- Πότισμα
- Μέτριες
- Υγρασία
- Μέτρια
- Θερμοκρασία
- 10–25 °C, ελάχ. -25 °C
- Δυσκολία
- Εύκολο
- Ύψος
- 0,1–1 m
Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους
Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.
Περιγραφή
Η ίριδα ανήκει στην οικογένεια Iridaceae και είναι ποώδες πολυετές φυτό. Ύψος: από 8 έως 100 εκ., ανάλογα με το είδος. Σχηματίζει συστάδες από ριζώματα, ή από βολβούς στα είδη των ξηρότερων περιοχών.
Τα φύλλα είναι μακριά, πλατιά και ξιφοειδή, πράσινα έως γαλαζοπράσινα, και στη βάση τους διατάσσονται σαν βεντάλια. Το φθινόπωρο παίρνουν κιτρινωπό χρώμα.
Το άνθος έχει έξι μέρη: τρία κρεμαστά πέταλα, τρία όρθια και τρεις πεταλώδεις βραχίονες του στύλου. Σε ορισμένα είδη τα κρεμαστά πέταλα είναι γενειοφόρα. Τα χρώματα ποικίλλουν από μπλε, μωβ και κίτρινο έως λευκό, ροζ, πορτοκαλί, κόκκινο και σχεδόν μαύρο. Η άνθιση γίνεται από τον Μάρτιο έως τον Μάιο.
Το γένος φύεται σε εύκρατες περιοχές του βορείου ημισφαιρίου, σε λιβάδια, ερήμους, βουνά, πλαγιές και όχθες ρεμάτων.
Καλλιέργεια και φροντίδα
Φως και θέση
Οι περισσότερες ίριδες θέλουν πλήρη ήλιο. Ορισμένα είδη δάσους ανέχονται τη σκιά, αλλά εκεί τα φυτά ανθίζουν λιγότερο. Το γένος αντέχει σε χαμηλές θερμοκρασίες έως περίπου -25 °C, επομένως ο τυπικός χειμώνας δεν το απειλεί.
Πότισμα και υγρασία
Οι γενειοφόρες ίριδες προτιμούν μέτριο πότισμα και σχετικά ξηρά καλοκαίρια. Οι ιαπωνικές και οι υδρόβιες ίριδες χρειάζονται συνεχώς υγρό ή βαλτώδες έδαφος. Περισσότερο νερό χρειάζονται τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, την περίοδο της άνθισης. Η ατμοσφαιρική υγρασία δεν είναι κρίσιμη, συνήθως αρκεί μέτρια.
Έδαφος και διαίρεση
Ταιριάζει πλούσιο, καλά στραγγιζόμενο χώμα κήπου, πηλώδες ή με χούμο, με pH περίπου 6 έως 8. Τα είδη που αγαπούν το νερό θέλουν έδαφος σχεδόν βαλτώδες.
Οι πυκνές συστάδες ριζωμάτων χωρίζονται και ξαναφυτεύονται κάθε 3-4 χρόνια μετά την άνθιση, από τον Αύγουστο έως τον Οκτώβριο.
Λίπανση
Αρκεί ελαφριά λίπανση με λίπασμα χαμηλό σε άζωτο, τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο. Η περίσσεια αζώτου ευνοεί τη σήψη.
Φύτευση
Η φύτευση γίνεται από τον Αύγουστο έως τον Οκτώβριο. Τα ριζώματα τοποθετούνται στο επίπεδο του εδάφους ή λίγο κάτω από αυτό, ενώ τα βολβώδη είδη φυτεύονται βαθύτερα.
Κλάδεμα
Μετά την άνθιση αφαιρέστε τους μαραμένους ανθοφόρους μίσχους. Τα ξερά φύλλα κόβονται όταν έχουν ξεραθεί πλήρως, συνήθως τον Ιούνιο και τον Ιούλιο.
Χειμώνας
Το φυτό είναι ανθεκτικό στο κρύο και δεν χρειάζεται προστασία. Το φθινόπωρο καθαρίστε τα νεκρά φύλλα.
Πολλαπλασιασμός
Ο πιο απλός τρόπος είναι η διαίρεση των ριζωμάτων από τον Αύγουστο έως τον Οκτώβριο. Είναι δυνατή και η σπορά, τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.
Συχνά προβλήματα
Στις ασθένειες του γένους περιλαμβάνονται η σήψη ριζώματος, η φυλλοκηλίδωση, η σκωρίαση και ο ιός του μωσαϊκού.
Μαλακά ριζώματα με δυσάρεστη μυρωδιά: βακτηριακή σήψη από υγρό έδαφος ή βαθιά φύτευση. Κόψτε το σάπιο τμήμα, βελτιώστε την αποστράγγιση και αφήστε την κορυφή του ριζώματος εκτεθειμένη.
Λίγα άνθη: υπερβολική πυκνότητα ή σκιά. Χωρίστε τις συστάδες και δώστε περισσότερο ήλιο.
Καφέ κηλίδες στα φύλλα: μυκητιακή φυλλοκηλίδωση. Αφαιρέστε τα προσβεβλημένα φύλλα και καθαρίστε τα υπολείμματα.
Χρήση
Η ίριδα είναι καλό φυτό για κομμένο άνθος· η συγκομιδή γίνεται τον Απρίλιο και τον Μάιο. Το σχήμα του άνθους οδηγεί τις μέλισσες στο νέκταρ και στη γύρη. Ταιριάζει και σε βραχόκηπους, ενώ τα είδη υγρών περιοχών ταιριάζουν σε λίμνες και υγρές γωνιές.




































































