Με λίγα λόγια
- Καθαρίζετε το τζάμι πάντα κρύο, πρώτα όμως διαβάστε το εγχειρίδιο της σόμπας: εκεί ο κατασκευαστής αναφέρει τα προϊόντα που επιτρέπονται.
- Το ελαφρύ γκρίζο πέπλο φεύγει με νωπό χαρτί βουτηγμένο σε στάχτη, ενώ ένα πιο χοντρό στρώμα το διαλύει το καθαριστικό τζαμιών τζακιού.
- Για την ψημένη πίσσα χρησιμοποιήστε ξύστρα με λεπίδα, εφόσον δεν την αποκλείει ο κατασκευαστής, και κρατήστε τη σχεδόν παράλληλα με το γυαλί.
- Η συχνότερη αιτία του μαυρίσματος είναι το υγρό ξύλο. Να καίτε κούτσουρα με υγρασία κάτω από 20 %.
Ξεκινάμε από το γιατί μαυρίζει το τζάμι, αφού η σωστή καύση σας γλιτώνει από το μεγαλύτερο μέρος του τριψίματος.
Τι θα βρείτε στο άρθρο:
- Γιατί μαυρίζει το τζάμι του τζακιού
- Πότε να καθαρίσετε το τζάμι
- Με τι καθαρίζεται το τζάμι του τζακιού
- Πώς καθαρίζεται το τζάμι με στάχτη
- Πώς φεύγει η πίσσα και η ψημένη αιθάλη
- Τι να αποφεύγετε
- Εργαλεία για καθάρισμα και φροντίδα
- Πώς να μη μαυρίζει το τζάμι
- Πώς καθαρίζετε το τζάκι και τη σόμπα
- Συχνές ερωτήσεις
Γιατί μαυρίζει το τζάμι του τζακιού
Η αιθάλη και η πίσσα κάθονται στο τζάμι όταν το ξύλο καίγεται ατελώς, σε χαμηλή θερμοκρασία. Πίσω από το σκούρο στρώμα βρίσκεται συνήθως μία από αυτές τις αιτίες:
- Υγρό ξύλο. Το νερό πρέπει πρώτα να εξατμιστεί από τα κούτσουρα, έτσι η φωτιά είναι πιο κρύα και βγάζει καπνό. Το φρεσκοκομμένο ξύλο περιέχει και πάνω από 50 % νερό.
- Κλειστή παροχή αέρα. Οι σόμπες με σύστημα καθαρού τζαμιού στέλνουν κατά μήκος της εσωτερικής πλευράς της πόρτας ένα ρεύμα αέρα που κρατά το γυαλί καθαρό. Όταν κλείσετε το τάμπερ, αυτή η προστατευτική κουρτίνα χάνεται.
- Σιγόκαμμα. Μια φωτιά χαμηλωμένη στο ελάχιστο όλη τη νύχτα αφήνει καφετιές μουτζούρες στο τζάμι μέχρι το πρωί.
- Κούτσουρα ακουμπισμένα στο τζάμι. Η φλόγα αγγίζει το πιο κρύο γυαλί και η αιθάλη κολλά κατευθείαν πάνω του.
- Ακατάλληλη καύσιμη ύλη. Το βαμμένο ξύλο, η μοριοσανίδα ή το τυπωμένο χαρτί βγάζουν λιπαρή αιθάλη, που φεύγει δύσκολα.
- Φθαρμένο κορδόνι στεγανοποίησης. Από μια πόρτα που δεν κλείνει ερμητικά η σόμπα τραβά αέρα από λάθος σημεία και το ρεύμα γύρω από το τζάμι εξασθενεί.
Πότε να καθαρίσετε το τζάμι
Πιάστε το καθάρισμα όταν η σόμπα κρυώσει εντελώς. Πάνω στο ζεστό γυαλί το καθαριστικό εξατμίζεται αμέσως και αφήνει λεκέδες, ενώ μπορεί εύκολα να κάψετε και τα χέρια σας. Η πιο βολική ώρα είναι το πρωί, πριν ανάψετε ξανά.
Μην το αναβάλλετε. Ένα λεπτό στρώμα αιθάλης από ένα-δυο βράδια φεύγει με λίγες κινήσεις, ενώ η πίσσα μιας ολόκληρης εβδομάδας ψήνεται πάνω στο τζάμι και θέλει πολύ περισσότερη δουλειά. Γι' αυτό στη χειμερινή περίοδο αρκεί ένα γρήγορο σκούπισμα κάθε λίγες μέρες.
Με τι καθαρίζεται το τζάμι του τζακιού
Διαλέξτε το προϊόν ανάλογα με το πόσο χοντρή είναι η βρομιά. Για την ελαφριά αιθάλη συχνά αρκεί κάτι που βρίσκεται ήδη μέσα στη σόμπα.
| Προϊόν | Για τι είναι κατάλληλο | Τι να προσέξετε |
|---|---|---|
| Νωπό χαρτί και στάχτη από ξύλο | ελαφριά αιθάλη και γκρίζο πέπλο | μόνο ψιλή, χωρίς κομμάτια κάρβουνου |
| Καθαριστικό τζαμιών τζακιού | λιπαρή αιθάλη και καφετιά πίσσα | ψεκασμός στο πανί, όχι στο κορδόνι και στη βαφή του πλαισίου |
| Ξύστρα με λεπίδα | ψημένη πίσσα στις γωνίες | σχεδόν παράλληλα με το γυαλί, μόνο πάνω στο γυαλί |
| Νερό με λίγο ξίδι | θαμπάδες μετά το καθάρισμα | στο τέλος γυάλισμα μέχρι να στεγνώσει |
Ποια προϊόντα επιτρέπει ο κατασκευαστής της σόμπας σας, θα βρείτε στο εγχειρίδιό της.
Μαλακά πανάκια, σφουγγάρια και πετσέτες μικροϊνών θα βρείτε στα εργαλεία καθαρισμού.
Πώς καθαρίζεται το τζάμι με στάχτη
Η σπιτική μέθοδος με τη στάχτη δεν κοστίζει τίποτα και στην γκρίζα αιθάλη συνήθως πιάνει καλά. Η στάχτη από καμένο ξύλο δρα σαν ήπιο λειαντικό και ταυτόχρονα διαλύει το λίπος.
Ετοιμάστε χαρτί και νερό
Τσαλακώστε ένα φύλλο εφημερίδας ή ένα κομμάτι χαρτί κουζίνας και βρέξτε το ελαφρά σε ένα μπολ με νερό. Φορέστε λαστιχένια γάντια, γιατί το βρεγμένο μείγμα ξηραίνει και ερεθίζει το δέρμα.
Πάρτε στάχτη
Ακουμπήστε το νωπό χαρτί στην ψιλή γκρίζα στάχτη της σόμπας. Τα χοντρά κομμάτια και τα μισοκαμένα κάρβουνα αφήστε τα στην άκρη, για να μη γρατζουνίσουν το τζάμι.
Τρίψτε κυκλικά την αιθάλη
Περάστε το χαρτί με τη στάχτη πάνω στο γυαλί με μικρές κυκλικές κινήσεις, χωρίς να πιέζετε δυνατά. Όταν το χαρτί μαυρίσει, πάρτε καινούργιο.
Σκουπίστε και γυαλίστε
Το γκρίζο στρώμα σκουπίστε το με καθαρό νωπό πανί και γυαλίστε το τζάμι με στεγνή πετσέτα, για να μη μείνουν σημάδια.
Μη χρησιμοποιείτε στάχτη από λιθάνθρακα, μπρικέτες λιθάνθρακα ή καύσιμα με πρόσθετα, γιατί μπορεί να περιέχει σκληρά σωματίδια. Αν ο κατασκευαστής αναφέρει προστατευτική επίστρωση στο τζάμι ή δεν προτείνει τη μέθοδο με τη στάχτη, προτιμήστε το καθαριστικό.
Πώς φεύγει η πίσσα και η ψημένη αιθάλη
Το καφετί γυαλιστερό στρώμα είναι πίσσα από υγρό ξύλο και η στάχτη συνήθως δεν τα βγάζει πέρα μαζί του. Κάντε τα εξής:
- Ψεκάστε το καθαριστικό τζαμιών τζακιού σε πανί ή σφουγγάρι και απλώστε το στο κρύο τζάμι.
- Αφήστε το να δράσει όσο λένε οι οδηγίες, συνήθως λίγα λεπτά, για να μαλακώσει η πίσσα.
- Σκουπίστε το διαλυμένο στρώμα. Ό,τι μείνει, ξύστε το με την ξύστρα με λεπίδα, κρατώντας τη σχεδόν παράλληλα με το γυαλί.
- Πλύνετε το γυαλί με καθαρό νερό και γυαλίστε το μέχρι να στεγνώσει.
Προσέξτε να μην τρέξει το καθαριστικό στο κορδόνι στεγανοποίησης και στο βαμμένο πλαίσιο της πόρτας. Το κορδόνι τότε ποτίζει και σκληραίνει, ενώ η βαφή μπορεί να ξεφλουδίσει. Αν το τζάμι βγαίνει, καθαρίστε το ακουμπισμένο σε επίπεδη επιφάνεια.
Τι να αποφεύγετε
Το τζάμι του τζακιού αντέχει μεγάλη θερμότητα, η σκληρή μεταχείριση όμως το βλάπτει. Στο γυαλί δεν ταιριάζουν:
- το σύρμα κουζίνας, η σκληρή πλευρά του σφουγγαριού, η άμμος και οι λειαντικές σκόνες, που το θαμπώνουν και το γρατζουνίζουν,
- το σπρέι για φούρνους και γκριλ, που με τη δραστική του σύνθεση μπορεί να βλάψει το κορδόνι και τη βαφή,
- το καθάρισμα του ζεστού τζαμιού και το πιτσίλισμα νερού μέσα στην πυρωμένη σόμπα,
- το μαχαίρι ή η ξύστρα με στομωμένη ή σπασμένη λεπίδα,
- πολύ νερό, που τρέχει στο κορδόνι και στην πόρτα.
Εργαλεία για καθάρισμα και φροντίδα
Το καθάρισμα του τζαμιού και το συγύρισμα γύρω από τη σόμπα γίνονται πιο εύκολα με μερικά εργαλεία που κρατούν χρόνια:
- Φαράσι και σκουπάκι για να μαζεύετε τη στάχτη και να καθαρίζετε μπροστά από την πόρτα.
- Μεταλλικός κουβάς με καπάκι για τη στάχτη που βγάζετε. Τα κάρβουνα μέσα του μπορεί να σιγοκαίνε πολλή ώρα αφού σβήσει η φωτιά, γι' αυτό μην τον βάζετε σε ξύλινο πάτωμα ούτε δίπλα στα καυσόξυλα.
- Σκαλιστήρι και τσιμπίδα για να τακτοποιείτε τα κούτσουρα, ώστε να μην ακουμπούν στο τζάμι.
- Υγρασιόμετρο ξύλου, με το οποίο ελέγχετε ότι τα ξύλα έχουν υγρασία κάτω από 20 %.
Σετ και μεμονωμένα κομμάτια θα βρείτε στην κατηγορία εργαλεία τζακιού.
Εργαλεία για το τζάκι
Πώς να μη μαυρίζει το τζάμι
Τη λιγότερη δουλειά σας δίνει ένα τζάμι που δεν λερώνεται τόσο. Βοηθούν μερικές συνήθειες στην καύση:
- Καίτε ξερά ξύλα. Αφήστε τα κούτσουρα να στεγνώσουν κάτω από στέγη τουλάχιστον έναν χρόνο, τα σκληρά είδη ακόμη περισσότερο. Το ξερό ξύλο είναι πιο ελαφρύ, όταν χτυπάτε δύο κομμάτια μεταξύ τους κάνει καθαρό ήχο και στις άκρες έχει ρωγμές.
- Δυναμώστε καλά τη φωτιά. Αφού ανάψετε, αφήστε τις παροχές αέρα ανοιχτές μέχρι να ζεσταθεί η σόμπα. Η δυνατή φωτιά καίει μόνη της ένα μέρος από την αιθάλη του γυαλιού.
- Μην κόβετε υπερβολικά τον αέρα. Το σύστημα καθαρού τζαμιού λειτουργεί μόνο όταν περνά αέρας από αυτό.
- Βάζετε λιγότερα ξύλα πιο συχνά. Μια γεμάτη εστία χωρίς αέρα σιγοκαίει και καπνίζει.
- Στοιβάζετε τα κούτσουρα μακριά από το τζάμι και καίτε μόνο καθαρό, ακατέργαστο ξύλο.
- Ελέγξτε το κορδόνι της πόρτας. Αν έχει φθαρεί ή συμπιεστεί, αντικαταστήστε το.
Αν το τζάμι μαυρίζει παρά τα ξερά ξύλα και τη σωστή καύση, η σόμπα μπορεί να έχει αδύναμο τράβηγμα ή να μην έχει σύστημα καθαρού τζαμιού. Τι να προσέξετε όταν διαλέγετε καινούργια, το περιγράφουμε στο άρθρο Πώς να επιλέξετε τη σωστή ξυλόσομπα. Μοντέλα με σύστημα καθαρού τζαμιού θα βρείτε στην κατηγορία τζάκια και σόμπες.
Πώς καθαρίζετε το τζάκι και τη σόμπα
Το καθαρό τζάμι είναι μόνο ένα μέρος της φροντίδας. Τη στάχτη από τη σχάρα να τη βγάζετε όταν κρυώσει η σόμπα και μην αφήνετε το συρτάρι της στάχτης να ξεχειλίζει, γιατί κλείνει την παροχή αέρα από κάτω. Στις σόμπες χωρίς σχάρα, όπου το ξύλο καίγεται απευθείας στον πάτο της εστίας, μπορείτε να αφήσετε ένα λεπτό στρώμα στάχτης, γιατί η φωτιά κρατιέται καλύτερα πάνω του.
Το εσωτερικό της εστίας και τις επικαθίσεις πίσω από τον εκτροπέα καθαρίστε τα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Τον καπναγωγό και την καμινάδα πρέπει να τους ελέγχει τακτικά ένας καπνοδοκαθαριστής, που συνήθως και τους καθαρίζει. Πότε και πόσο συχνά, το ορίζουν οι κανόνες ανάλογα με το καύσιμο και την ισχύ της σόμπας.
Συχνές ερωτήσεις
Με τι καθαρίζω το τζάμι του τζακιού;
Για το γκρίζο πέπλο αρκούν τσαλακωμένη εφημερίδα, νερό και λίγη στάχτη από ξύλο. Τα καφετιά υπολείμματα τα μαλακώνει το καθαριστικό τζαμιών τζακιού και ό,τι μείνει το βγάζει η ξύστρα με λεπίδα. Στο τέλος περάστε την επιφάνεια με καθαρό πανί και στεγνή πετσέτα.
Καθαρίζεται το τζάμι του τζακιού με στάχτη;
Ναι. Βρέξτε ένα τσαλακωμένο χαρτί, πατήστε το στη στάχτη που έμεινε από τα ξύλα και τρίψτε την αιθάλη με μικρές κυκλικές κινήσεις. Το γκρίζο υπόλειμμα ξεπλύνετέ το με βρεγμένο πανί και γυαλίστε την επιφάνεια μέχρι να στεγνώσει. Στάχτη από λιθάνθρακα ή μπρικέτες λιθάνθρακα μη χρησιμοποιείτε.
Γιατί μαυρίζει το τζάμι του τζακιού;
Οι επικαθίσεις δημιουργούνται όταν η φωτιά δεν έχει αρκετή θερμότητα. Συνήθως φταίει το υγρό ξύλο, το κλειστό τάμπερ της παροχής αέρα ή το σιγόκαμμα τη νύχτα. Βοηθούν τα ξερά καυσόξυλα, το ανοιχτό σύστημα καθαρού τζαμιού και μια φωτιά που καίει δυνατά.
Τι να καίω στο τζάκι για να μη μαυρίζει το τζάμι;
Ό,τι επιτρέπει ο κατασκευαστής της σόμπας. Στα περισσότερα τζάκια αυτό είναι καθαρό, άβαφο ξύλο με υγρασία κάτω από 20 % ή μπρικέτες ξύλου. Τέτοια κούτσουρα θα έχετε αν τα αφήσετε να στεγνώσουν έναν χρόνο ή και περισσότερο σε ξερό μέρος με ρεύμα αέρα. Μοριοσανίδα, βαμμένα υπολείμματα, φυλλάδια και σκουπίδια μην τα βάζετε στη σόμπα, γιατί λερώνουν την εστία και την καμινάδα.
Μπορώ να καθαρίσω το τζάμι του τζακιού όταν είναι ζεστό;
Καλύτερα όχι. Η πυρωμένη επιφάνεια εξατμίζει το προϊόν πριν προλάβει να δράσει, μένουν λεκέδες και μπορεί να καείτε. Περιμένετε να κρυώσει η πόρτα.
Πόσο συχνά καθαρίζω το τζάμι του τζακιού;
Τον χειμώνα σκουπίστε το κάθε λίγες μέρες, πριν ψηθεί η αιθάλη. Αν μαυρίζει ήδη από ένα μόνο βράδυ, αναζητήστε την αιτία στην υγρασία του ξύλου ή στη ρύθμιση των τάμπερ.
Σας ευχόμαστε η φωτιά πίσω από το καθαρό τζάμι να ζεσταίνει και τα μάτια και την ψυχή σας!
























