Μετάβαση στο περιεχόμενο
Μετάβαση στο υποσέλιδο

Τσαπουρνιά

Prunus spinosa · Rosaceae

Επίσης: αγριοδαμασκηνιά, ακανθώδης προύνος, Προύνος η ακανθώδης

Η τσαπουρνιά (Prunus spinosa), γνωστή και ως αγριοδαμασκηνιά ή ακανθώδης προύνος, είναι φυλλοβόλος αγκαθωτός θάμνος της οικογένειας των Rosaceae. Είναι εύκολη στην καλλιέργεια και ανθεκτική στο κρύο, και κάνει πυκνό φράχτη με λευκή άνθιση πριν βγουν τα φύλλα. Οι καρποί της, τα τσάπουρνα, χρησιμοποιούνται σε ποτά και γλυκά του κουταλιού.

Φως
Πλήρης ήλιος, Ήλιος έως ημισκιά
Πότισμα
Χαμηλές
Υγρασία
Μέτρια
Θερμοκρασία
8–25 °C, ελάχ. -30 °C
Δυσκολία
Εύκολο
Ύψος
2–6 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

ΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠερίοδος ληθάργου
Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Πώς είναι η τσαπουρνιά

Είναι πολυετής φυλλοβόλος θάμνος, που κάποτε γίνεται μικρό δέντρο. Συνήθως φτάνει τα 2 με 6 μέτρα. Σχηματίζει πυκνούς θαμνώνες με σκληρά αγκαθωτά κλαδιά και βγάζει παραφυάδες. Μπορεί να ζήσει έως και 100 χρόνια.

Τα φύλλα είναι πράσινα, ωοειδή, μήκους 2 έως 4,5 cm, με οδοντωτά άκρα. Τα μικρά λευκά άνθη, διαμέτρου περίπου 1,5 cm, έχουν πέντε κρεμ-λευκά πέταλα και ανοίγουν πριν από τα φύλλα, από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο. Ο καρπός είναι μαύρη δρύπη 10-12 mm με γαλαζωπή κηρώδη επικάλυψη. Στη φύση φυτρώνει σε θαμνώνες, άκρες δασών και χορταριασμένες εκτάσεις.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Φως και θέση

Αποδίδει καλύτερα σε πλήρη ήλιο. Αντέχει και μισοσκιά, αλλά τότε κάνει λιγότερα άνθη και λιγότερους καρπούς.

Επειδή απλώνεται με παραφυάδες και σχηματίζει θαμνώνα, διάλεξε θέση όπου έχει χώρο να αναπτυχθεί, για παράδειγμα στο όριο του κήπου ή σε αγροτικό φράχτη. Συνήθως δεν καλλιεργείται σε γλάστρα.

Έδαφος

Δεν είναι απαιτητική. Φύεται σε πολλά είδη εδάφους, από αργιλώδη μέχρι ελαφρά πηλώδη, και ανέχεται και ασβεστολιθικά εδάφη.

Φύτευση και φράχτης

Τα νεαρά φυτά φυτεύονται τους μήνες Νοέμβριο, Δεκέμβριο και Ιανουάριο, όταν ο θάμνος βρίσκεται σε λήθαργο. Ο σπόρος σπέρνεται τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.

Λόγω των πυκνών αγκαθιών και του θαμνώδους χαρακτήρα της, η τσαπουρνιά ταιριάζει σε άγρια ή άτυπα περιφράγματα. Η πυκνή αγκαθωτή βλάστηση προσφέρει καταφύγιο στα πουλιά.

Κλάδεμα

Το κλάδεμα γίνεται τον Μάιο και τον Ιούνιο, μετά την άνθιση. Επειδή το φυτό βγάζει παραφυάδες, μπορείς να το κρατάς στο μέγεθος και το σχήμα που θέλεις. Φόρα χοντρά γάντια, γιατί τα κλαδιά είναι αγκαθωτά.

Χειμώνας

Είναι πλήρως ανθεκτική στο κρύο. Αντέχει θερμοκρασίες έως περίπου -30 °C, πολύ χαμηλότερα από τις τυπικές χειμερινές ελάχιστες της περιοχής (γύρω στους -6 °C). Στην Ελλάδα δεν χρειάζεται καμία προστασία το χειμώνα.

Πολλαπλασιασμός

Ο πολλαπλασιασμός γίνεται τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Στο ίδιο διάστημα σπέρνονται και οι σπόροι.

Προβλήματα

Στο φυτό μπορεί να εμφανιστούν αφίδες και κάμπιες. Το φύλλωμά του φιλοξενεί πολλά είδη νυχτοπεταλούδων, και τα πρώιμα άνθη του τροφοδοτούν έντομα, οπότε είναι καλό φυτό για έναν κήπο που φιλοξενεί πανίδα.

Συγκομιδή και χρήση

Οι καρποί μαζεύονται τον Σεπτέμβριο, τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Είναι πολύ στυφοί και όξινοι, και γίνονται πιο ευχάριστοι αφού τους χτυπήσει ο παγετός.

Χρησιμοποιούνται για sloe gin, pacharán και μαρμελάδες ή γλυκά του κουταλιού. Τα κουκούτσια δεν τρώγονται.

Για το φυτό σας

Συχνές ερωτήσεις

Ποιες είναι οι άλλες ονομασίες της τσαπουρνιάς;Λέγεται και αγριοδαμασκηνιά ή ακανθώδης προύνος. Η λατινική ονομασία της είναι Prunus spinosa.
Πότε ανθίζει η τσαπουρνιά;Ανθίζει από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο, με μικρά λευκά άνθη που ανοίγουν πριν από τα φύλλα.
Πότε μαζεύονται τα τσάπουρνα;Ωριμάζουν από το φθινόπωρο και μαζεύονται τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο. Είναι πολύ στυφά και γίνονται πιο εύγευστα μετά από παγετό.
Μπορεί η τσαπουρνιά να γίνει φράχτης;Ναι, σχηματίζει πυκνό αγκαθωτό θάμνο που προσφέρει και καταφύγιο στα πουλιά.
Πότε κλαδεύεται η τσαπουρνιά;Το κλάδεμα γίνεται τον Μάιο και τον Ιούνιο.
Είναι ασφαλής για σκύλους και γάτες;Μπορεί να είναι τοξική για γάτες και σκύλους, οπότε κράτησέ την μακριά τους. Η πληροφορία είναι ενδεικτική και δεν αποτελεί κτηνιατρική συμβουλή.
Μετάβαση στην αρχήΜετάβαση στην αρχή