Κουκουναριά

Pinus pinea · Pinaceae

Επίσης: πεύκο κουκουναριά

Η κουκουναριά είναι αειθαλές μεσογειακό δέντρο με χαρακτηριστική ομπρελοειδή κόμη και βρώσιμους πυρήνες. Αντέχει τη ζέστη και την ξηρασία του καλοκαιριού και θέλει πολύ ήλιο, στραγγιστό έδαφος και αρκετό χώρο για να ανοίξει.

Φως: Πλήρης ήλιος
Πότισμα: Χαμηλές
Υγρασία: Χαμηλή
Θερμοκρασία: 10–28 °C, ελάχ. -15 °C
Δυσκολία: Εύκολο
Ύψος: 12–25 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

ΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΠολλαπλασιασμόςΠερισσότερο πότισμαΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠερίοδος ληθάργου

Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Η κουκουναριά με μια ματιά

Η κουκουναριά (πεύκο κουκουναριά, Pinus pinea) είναι αειθαλές κωνοφόρο δέντρο της οικογένειας Pinaceae. Κατάγεται από τη Μεσόγειο, τη νότια Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο, με τα κύρια φυσικά της δάση στην Ιβηρική Χερσόνησο. Καλλιεργείται εδώ και πολύ καιρό και έχει εγκλιματιστεί και αλλού. Στη φύση τη συναντάμε συνήθως σε παράκτιους αμμόλοφους, αμμώδη εδάφη και χαμηλούς λόφους μέσα σε μεσογειακά δάση.

Μεγαλώνει αργά και φτάνει συνήθως τα 12–25 μέτρα ύψος, με πλάτος περίπου 6–12 μέτρα. Όταν είναι νεαρή, μοιάζει με θαμνώδη σφαίρα, ύστερα σχηματίζει ομπρελοειδή κόμη πάνω σε χοντρό κορμό και στο τέλος αποκτά πλατιά, επίπεδη κορυφή. Οι βελόνες φύονται ανά δύο, έχουν μήκος 10–20 cm και είναι σκούρο πράσινες και γυαλιστερές. Στα νεαρά δέντρα υπάρχουν και μονές βελόνες με γαλαζοπράσινη απόχρωση. Είναι αρωματική και δεν ανθίζει με την κοινή έννοια: φέρει αρσενικούς και θηλυκούς κώνους.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Θέση και φως

Θέλει πλήρη ήλιο για καλή ανάπτυξη. Επειδή τα μεγάλα δέντρα απλώνονται πολύ, διαλέξτε θέση με αρκετό χώρο γύρω της. Είναι ευάλωτη στους δυνατούς ανέμους, γι' αυτό προτιμήστε προστατευμένη θέση.

Πότισμα

Μόλις εγκατασταθεί, ανέχεται καλά την ξηρασία και χρειάζεται λίγο νερό. Τα νεαρά δέντρα όμως θέλουν τακτικό πότισμα. Τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο δώστε περισσότερο νερό, ιδιαίτερα στα μικρά φυτά.

Έδαφος

Προτιμά αμμώδες ή αργιλοπηλώδες, καλά στραγγιζόμενο και ελαφρώς όξινο έδαφος, με pH περίπου 5,5–7,0. Δεν ευδοκιμεί σε εδάφη με κακή αποστράγγιση, όπου το δέντρο κιτρινίζει και φθίνει.

Φύτευση

Φυτέψτε τη νεαρή κουκουναριά τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, ή τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Βάλτε την σε πλήρη ήλιο και δώστε της άφθονο χώρο. Στηρίξτε τα νεαρά δέντρα με πάσσαλο, ώστε ο άνεμος να μην τα λυγίσει ή να τα σπάσει.

Χειμώνας

Αντέχει έως περίπου -15 °C, ενώ ο τυπικός χειμώνας εδώ φτάνει γύρω στους -6 °C. Μένει λοιπόν έξω όλο τον χρόνο χωρίς ιδιαίτερη προστασία. Τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο το δέντρο ξεκουράζεται.

Πολλαπλασιασμός

Πολλαπλασιάζεται με σπόρο. Η σπορά γίνεται τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο. Το δέντρο αναπτύσσεται αργά, οπότε θέλει υπομονή.

Συνηθισμένα προβλήματα

Στους εχθρούς του δέντρου περιλαμβάνονται το κόκκινο κοκκοειδές των βελονών του πεύκου, οι σφηκομύγες, τα ξυλοφάγα έντομα και οι σκώροι. Στις ασθένειες περιλαμβάνονται η Diplodia (ξήρανση βλαστών) και η ερυθρά ταινία των βελονών.

Αν οι κορυφές των βλαστών καφετιάζουν, η αιτία είναι συνήθως η μυκητική ασθένεια Diplodia. Κλαδέψτε τους προσβεβλημένους βλαστούς και βελτιώστε τον αερισμό. Αν το δέντρο κιτρινίζει και φθίνει, φταίει συνήθως το κακώς στραγγιζόμενο έδαφος· φυτέψτε σε καλά στραγγιζόμενο αμμώδες έδαφος. Αν σπάει ή γέρνει, η αιτία είναι ο άνεμος: στηρίξτε τα νεαρά δέντρα και επιλέξτε προφυλαγμένη θέση.

Κουκουνάρια και χρήση

Οι κώνοι έχουν πλατύ ωοειδές σχήμα, μήκος 8–15 cm και χρειάζονται 36 μήνες για να ωριμάσουν. Μέσα έχουν μεγάλους βρώσιμους πυρήνες, τα κουκουνάρια. Η συγκομιδή γίνεται τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο, τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο.

Οι πυρήνες είναι πλούσιοι σε λιπαρά και τρώγονται ωμοί ή καβουρδισμένοι. Χρησιμοποιούνται στο πέστο και στη ζαχαροπλαστική. Τους σπόρους τρώνε και διασπείρουν επίσης πουλιά και μικρά θηλαστικά.