Μετάβαση στο περιεχόμενο
Μετάβαση στο υποσέλιδο
Υδρόβια φυτάΠολυετή φυτά

Ψάθα

Typha latifolia · Typhaceae

Επίσης: τύφα

Η ψάθα (Typha latifolia, ή τύφα) είναι ψηλό, πολυετές υδρόβιο φυτό με φύλλα σαν μακριές λεπίδες και χαρακτηριστικά καφέ στάχυα. Φυτρώνει στις όχθες λιμνών και σε πάντα βρεγμένο έδαφος, και αντέχει εύκολα τον χειμώνα. Θέλει όμως έλεγχο, γιατί απλώνεται δυναμικά.

Φως
Πλήρης ήλιος, Ήλιος έως ημισκιά
Πότισμα
Υδρόβιο
Υγρασία
Υψηλή
Θερμοκρασία
15–28 °C, ελάχ. -38 °C
Δυσκολία
Εύκολο
Ύψος
1,5–3 m

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

ΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΜεταφύτευσηΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΠερισσότερο πότισμαΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠερίοδος ληθάργου
Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Πώς είναι η ψάθα

Η ψάθα ανήκει στην οικογένεια Typhaceae και σχηματίζει ψηλές, όρθιες συστάδες ύψους 150 έως 300 cm. Αναπτύσσεται γρήγορα και απλώνεται με ριζώματα, φτιάχνοντας πυκνούς σχηματισμούς.

Τα φύλλα είναι επίπεδα, γκριζοπράσινα, 2–4 cm πλατιά, και ξεκινούν από τη βάση του φυτού. Το φθινόπωρο κιτρινίζουν. Η άνθηση γίνεται από τον Μάιο έως τον Ιούλιο, σε πυκνό κυλινδρικό στάχυ: τα θηλυκά άνθη βρίσκονται κάτω και τα αρσενικά ακριβώς από πάνω, χωρίς κενό ανάμεσά τους. Το θηλυκό τμήμα γίνεται ο γνωστός καφέ «λουκάνικο» καρπός, γεμάτος μικροσκοπικούς σπόρους με τρίχες. Μένει στο φυτό όλον τον χειμώνα και διαλύεται την άνοιξη.

Στη φύση φυτρώνει σε έλη με γλυκό ή ελαφρώς υφάλμυρο νερό και στις όχθες λιμνών, σε ρηχά νερά έως περίπου 80 cm βάθος.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Φως και θέση

Προτιμά πλήρη ήλιο, αλλά ανέχεται και ημισκιά. Ταιριάζει σε λίμνη κήπου, σε υγρότοπο ή σε μεγάλη γλάστρα με νερό. Δεν είναι φυτό για μπαλκόνι.

Νερό

Η ψάθα χρειάζεται στάσιμο νερό ή έδαφος που μένει διαρκώς κορεσμένο. Ανοχή στην ξηρασία δεν έχει καθόλου. Οι ρίζες πρέπει να βρίσκονται πάντα μέσα στο νερό, αλλιώς τα φύλλα κιτρινίζουν.

Στα φυτά σε γλάστρα το νερό μπορεί να φτάνει έως περίπου 75 cm βάθος. Τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο χρειάζεται περισσότερο νερό, οπότε ελέγχετε τη στάθμη συχνά.

Έδαφος και μεταφύτευση

Της ταιριάζει γόνιμο, υγρό χώμα: βαριά αργιλοπηλώδης γη ή άργιλος στον πυθμένα της λίμνης. Ανέχεται έδαφος που πλημμυρίζει. Αν την καλλιεργείτε σε καλάθι ή γλάστρα, η μεταφύτευση γίνεται τον Μάρτιο.

Φύτευση και έλεγχος της εξάπλωσης

Η φύτευση γίνεται από τον Μάρτιο έως τον Μάιο. Βάλτε το φυτό σε καλάθι ή δοχείο, ώστε να ελέγχεται η εξάπλωση, και φροντίστε το νερό να καλύπτει το λαιμό του.

Είναι επιθετικό φυτό με ριζώματα και σε φυσικούς υγρότοπους μπορεί να κυριαρχήσει και να εκτοπίσει τη γηγενή βλάστηση. Σε ορισμένες περιοχές θεωρείται ζιζάνιο. Σε μικρές λίμνες αποφύγετέ την, εκτός αν υπάρχει φραγμός για τις ρίζες.

Κλάδεμα

Τα φύλλα ξεραίνονται τον χειμώνα. Το κόψιμο των στελεχών γίνεται τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Αν δεν θέλετε να διαλυθούν τα στάχυα και να απλωθούν οι σπόροι την άνοιξη, κόψτε τα στελέχη πριν ωριμάσουν.

Χειμώνας

Το φυτό είναι ανθεκτικό στο κρύο και αντέχει έως περίπου -38 °C, θερμοκρασία πολύ χαμηλότερη από τους χειμώνες της χώρας μας. Το υπέργειο μέρος ξεραίνεται, ενώ τα ριζώματα επιβιώνουν στο υγρό έδαφος. Η περίοδος ανάπαυσης είναι τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο.

Πολλαπλασιασμός

Πολλαπλασιάζεται με διαίρεση, με τμήματα ριζώματος ή με σπόρο. Η σπορά γίνεται Φεβρουάριο και Μάρτιο. Για διαίρεση και ριζώματα οι κατάλληλοι μήνες είναι ο Μάρτιος, ο Απρίλιος και ο Οκτώβριος.

Συνηθισμένα προβλήματα

Εξάπλωση σε όλη τη λίμνη: φταίνε τα δυνατά ριζώματα. Φυτέψτε σε δοχεία και αραιώνετε κάθε χρόνο.

Κιτρινισμένα φύλλα: συνήθως το φυτό στεγνώνει. Κρατήστε τις ρίζες μέσα στο νερό.

Στάχυα που διαλύονται: είναι η φυσική απελευθέρωση των σπόρων την άνοιξη. Κόψτε τα στελέχη πριν ωριμάσουν οι καρποί.

Χρήσεις

Τα στάχυα κόβονται και χρησιμοποιούνται ως κομμένα λουλούδια. Το φυτό είναι βρώσιμο: μαγειρεμένα ξεφλουδισμένα ριζώματα, ωμοί ξεφλουδισμένοι βλαστοί και νεαρά βλαστάρια, ενώ η γύρη χρησιμοποιείται ως άρτυμα. Η συγκομιδή γίνεται Απρίλιο, Μάιο και Σεπτέμβριο. Αποφύγετε φυτά από μολυσμένα νερά.

Παραδοσιακά οι αυτόχθονες λαοί τη χρησιμοποιούσαν για τροφή και φάρμακο, ενώ από τα φύλλα έφτιαχναν καθίσματα και ψάθες. Προσφέρει επίσης κάλυψη και φωλιές σε υδρόβια και μικρά πουλιά.

Για το φυτό σας

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο νερό χρειάζεται η ψάθα;Χρειάζεται στάσιμο νερό ή διαρκώς κορεσμένο έδαφος. Σε δοχείο μπορεί να στέκεται σε νερό έως περίπου 75 cm βάθος. Ξηρασία δεν αντέχει.
Πώς θα εμποδίσω την ψάθα να απλωθεί σε όλη τη λίμνη;Φυτέψτε την σε καλάθι ή δοχείο και αραιώνετε τα ριζώματα κάθε χρόνο. Σε μικρή λίμνη αποφύγετέ την αν δεν υπάρχει φραγμός για τις ρίζες.
Πότε φυτεύεται η ψάθα;Η φύτευση γίνεται από τον Μάρτιο έως τον Μάιο. Το νερό πρέπει να καλύπτει το λαιμό του φυτού.
Αντέχει η ψάθα τον χειμώνα;Ναι, είναι πολύ ανθεκτική στο κρύο. Τα φύλλα ξεραίνονται, αλλά τα ριζώματα επιβιώνουν στο υγρό έδαφος.
Πότε ανθίζει η ψάθα;Ανθίζει από τον Μάιο έως τον Ιούλιο. Το θηλυκό τμήμα του στάχυος γίνεται ο καφέ καρπός που μένει στο φυτό όλον τον χειμώνα.
Γιατί κιτρινίζουν τα φύλλα της ψάθας;Συνήθως επειδή το φυτό στέγνωσε. Κρατήστε τις ρίζες μέσα στο νερό.
Μετάβαση στην αρχήΜετάβαση στην αρχή