Αρμπαρόριζα
Pelargonium graveolens · Geraniaceae
Επίσης: αρπαρόριζα, αρμπαρορίζα, Πελαργόνιο το βαρύοσμο
Η αρμπαρόριζα (Pelargonium graveolens), που τη λένε και αρπαρόριζα ή αρμπαρορίζα, είναι αειθαλής αρωματικός θάμνος με μαλακά, βελούδινα φύλλα. Θέλει πολύ φως, λίγο πότισμα και καλή αποστράγγιση. Δεν αντέχει τον παγετό, γι' αυτό τον χειμώνα μένει μέσα στο σπίτι.
- Φως
- Πλήρης ήλιος, Ήλιος έως ημισκιά
- Πότισμα
- Χαμηλές
- Υγρασία
- Χαμηλή
- Θερμοκρασία
- 15–25 °C, ελάχ. 2 °C
- Δυσκολία
- Εύκολο
- Ύψος
- 30–80 cm
Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους
Ημερολόγιο για φυτό εσωτερικού χώρου σε κλίμα Μεσογειακό.
Πώς είναι η αρμπαρόριζα
Είναι πολυετές, ημιθαμνώδες φυτό με όρθιο, πολύκλαδο σχήμα. Οι βλαστοί και τα φύλλα έχουν απαλό χνούδι με αδένες. Συνήθως φτάνει τα 60 έως 150 cm ύψος και τα 50 έως 100 cm πλάτος, αν και σε γλάστρα μένει συνήθως μικρότερη.
Τα φύλλα είναι πράσινα, μαλακά, βελούδινα, καρδιόσχημα, με παλαμοειδείς λοβούς και οδοντωτά άκρα. Οι αδενώδεις τρίχες δίνουν το έντονο άρωμα, που ξεχωρίζει όταν αγγίξεις το φύλλο. Τα μικρά λουλούδια είναι χλωμά ροζ ως σχεδόν λευκά, σε ταξιανθίες, από τα τέλη του χειμώνα ως το καλοκαίρι, με κορύφωση την άνοιξη. Ο καρπός έχει ράμφος, σαν ράμφος πελαργού, και χωρίζεται σε πέντε σπόρους.
Προέρχεται από τις επαρχίες του Ακρωτηρίου και τις Βόρειες Επαρχίες της Νότιας Αφρικής, τη Ζιμπάμπουε και τη Μοζαμβίκη, και έχει εισαχθεί σε πολλές ζεστές περιοχές. Θεωρείται εύκολο φυτό.
Καλλιέργεια και φροντίδα
Φως και θέση
Χρειάζεται δυνατό φως ή πλήρη ήλιο, ώστε να διατηρεί συμπαγές σχήμα και να έχει έντονο άρωμα. Ευδοκιμεί και σε ήλιο με ελαφριά μερική σκίαση. Ταιριάζει σε γλάστρα και σε μπαλκόνι. Η ιδανική θερμοκρασία είναι 15 έως 25 °C.
Πότισμα και υγρασία
Έχει μικρές ανάγκες σε νερό. Πότισε όταν στεγνώσουν τα πρώτα εκατοστά του χώματος και απόφυγε τη στάσιμη υγρασία, δηλαδή το νερό που μένει στη ρίζα. Από τον Ιούνιο ως τον Αύγουστο θέλει περισσότερο πότισμα. Αντέχει μέτρια την ξηρασία. Προτιμά χαμηλή υγρασία.
Χώμα και αλλαγή γλάστρας
Διάλεξε μείγμα που στραγγίζει καλά: κομποστοποιημένο χώμα με χαλίκι ή περλίτη. Της ταιριάζουν χώματα πηλώδη, αμμώδη ή χαλικώδη.
Μετάφυτεψέ την τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, όταν οι ρίζες γεμίσουν τη γλάστρα, σε γλάστρα λίγο μεγαλύτερη.
Λίπανση
Από τον Μάρτιο ως τον Αύγουστο δώσε ισορροπημένο λίπασμα ή λίπασμα πλούσιο σε κάλιο κάθε 3 με 4 εβδομάδες.
Κλάδεμα
Κόψε τα μακριά, τεντωμένα κλαδιά τον Φεβρουάριο ή τον Οκτώβριο. Τσίμπα τις κορυφές των βλαστών για να γίνει πιο θαμνώδης.
Φύτεμα
Βγάλε την έξω μετά τον τελευταίο παγετό, τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, σε ηλιόλουστο και προφυλαγμένο σημείο. Αν θέλεις να την ξεκινήσεις από σπόρο, η σπορά σε εσωτερικό χώρο γίνεται τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο.
Διαχείμαση
Το χαμηλότερο όριο επιβίωσης είναι περίπου 2 °C, και ο τυπικός χειμώνας σε πολλές περιοχές πέφτει πολύ χαμηλότερα. Φέρε την μέσα πριν τον παγετό. Κράτησέ την σε δροσερό και φωτεινό χώρο και πότιζε με φειδώ. Ο Ιανουάριος και ο Δεκέμβριος είναι η περίοδος ανάπαυσης, ενώ τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο χρειάζεται προστασία από τον παγετό.
Πολλαπλασιασμός
Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα βλαστού, κυρίως τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο, και με σπόρο.
Συνηθισμένα προβλήματα
Κιτρίνισμα στα κάτω φύλλα: συνήθως από υπερβολικό πότισμα. Άφησε το μείγμα να στεγνώσει ανάμεσα στα ποτίσματα.
Μακριά, αδύναμα κλαδιά: από λίγο φως. Μετακίνησέ την σε ηλιόλουστο σημείο και κλάδεψέ την.
Γκρίζα μούχλα στα φύλλα: από κακό αερισμό και υγρασία. Αφαίρεσε τα προσβεβλημένα μέρη και αέρισε τον χώρο.
Συγκομιδή και χρήσεις
Τα φύλλα και τα άνθη είναι βρώσιμα και μαζεύονται από τον Απρίλιο ως τον Αύγουστο. Αρωματίζουν κέικ, ζελέ, ζάχαρη, τσάγια και παγωτά. Από το φυτό παράγεται με απόσταξη το αιθέριο έλαιο γερανιού, που χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία και στην αρωματοθεραπεία.




































































