Μετάβαση στο περιεχόμενο
Μετάβαση στο υποσέλιδο

Viola odorata

Violaceae

Επίσης: ίον το εύοσμον

Ο μενεξές (Viola odorata), γνωστός και ως ίον το εύοσμον ή βιολέτα, είναι πολυετές φυτό χαμηλού ύψους με ευωδιαστά μωβ άνθη. Ανθίζει από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο και απλώνεται γρήγορα σαν χαλί. Είναι εύκολο στην καλλιέργεια και ταιριάζει σε σκιερές γωνιές του κήπου, σε γλάστρες και σε βραχόκηπους.

Φως
Ημισκιά, Ήλιος έως ημισκιά
Πότισμα
Μέτριες
Υγρασία
Μέτρια
Θερμοκρασία
8–20 °C, ελάχ. -30 °C
Δυσκολία
Εύκολο
Ύψος
10–20 cm

Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους

Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.

ΣποράΜεταφύτευση στο έδαφοςΜεταφύτευσηΚλάδεμαΠολλαπλασιασμόςΛίπανσηΠερισσότερο πότισμαΑνθοφορίαΣυγκομιδήΠερίοδος ληθάργου
Πότε να το κάνετεΠερίοδος ληθάργουΤρέχων μήνας

Πώς είναι το φυτό

Ο μενεξές σχηματίζει χαμηλή ροζέτα με ύψος 10 έως 20 cm. Απλώνεται με έρποντες βλαστούς (στολώνες) και φτάνει σε πλάτος περίπου 20 έως 60 cm. Τα φύλλα είναι σκούρα πράσινα, καρδιόσχημα, με οδοντωτό περιθώριο, αραιά τριχωτά και συχνά ρυτιδωμένα στην πάνω όψη.

Τα άνθη είναι ευωδιαστά, πεντάπεταλα, με ένα μικρό σπιρούνι, διαμέτρου περίπου 1,5 cm. Βγαίνουν ένα-ένα την άνοιξη και είναι μωβ, ιώδη ή λευκά. Ο καρπός είναι μικρή χνουδωτή κάψα περίπου 6 mm. Το ριζικό σύστημα αποτελείται από κοντό ρίζωμα με ινώδεις ρίζες και από επιφανειακούς βλαστούς που ριζώνουν στους κόμβους.

Το είδος κατάγεται από την Ευρώπη νότια της Σκανδιναβίας, τη βορειοδυτική Αφρική, την Καυκασία και τη δυτική Ασία. Στη φύση φυτρώνει στις παρυφές δασών, σε ξέφωτα, σε φράχτες και σε σκιερούς χλοοτάπητες.

Καλλιέργεια και φροντίδα

Φως και θέση

Προτιμά διάχυτο φως ή ημισκιά και δεν αντέχει τον πλήρη ήλιο. Στον ήλιο και στη ζέστη τα φύλλα κιτρινίζουν και το φυτό δέχεται πιο εύκολα προσβολή από τετράνυχο. Αν όμως η θέση είναι πολύ σκιερή ή τα φυτά στριμωγμένα, τα άνθη λιγοστεύουν και οι βλαστοί μακραίνουν.

Επειδή απλώνεται γρήγορα, αξίζει να του δώσετε χώρο εκεί όπου μπορεί να σχηματίσει χαλί, για παράδειγμα κάτω από θάμνους ή στη σκιερή πλευρά του κήπου.

Πότισμα

Οι ανάγκες σε νερό είναι μέτριες. Το έδαφος πρέπει να μένει ομοιόμορφα υγρό, όχι όμως λιμνάζον. Στις ξηρές περιόδους ποτίστε. Από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο χρειάζεται περισσότερο νερό.

Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο το φυτό περνά περίοδο ανάπαυσης, οπότε αρκεί να μη στεγνώσει εντελώς το χώμα.

Έδαφος και μεταφύτευση

Ανέχεται αργιλώδη, πηλώδη και αμμώδη εδάφη, αλλά πάει καλύτερα σε έδαφος πλούσιο σε χούμο, υγρό και με καλή αποστράγγιση. Το pH είναι συνήθως ιδανικό από περίπου 6,0 έως 8,0. Για γλάστρα κάνει ένα κοινό υπόστρωμα γενικής χρήσης.

Αν το καλλιεργείτε σε γλάστρα, η μεταφύτευση γίνεται τον Οκτώβριο.

Λίπανση

Η λίπανση προγραμματίζεται για τον Φεβρουάριο, όταν το φυτό ανθίζει.

Κλάδεμα

Στο τέλος του φθινοπώρου, τον Νοέμβριο, αφαιρέστε τους έρποντες βλαστούς και τα αδύναμα κομμάτια του φυτού. Έτσι η ανοιξιάτικη εικόνα είναι πιο καθαρή.

Σπορά και φύτευση

Ο σπόρος σπέρνεται τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Τα νεαρά φυτά μεταφέρονται στη θέση τους τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.

Να υπολογίζετε ότι σε ορισμένους κήπους μπορεί να γίνει ζιζάνιο, αφού απλώνεται με τους στολώνες. Μπορείτε να το κρατάτε υπό έλεγχο αφαιρώντας τους έρποντες βλαστούς.

Χειμώνας

Είναι εντελώς ανθεκτικό στο κρύο και αντέχει περίπου μέχρι τους -30 °C. Δεν χρειάζεται προστασία τον χειμώνα στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, και ο τυπικός χειμώνας με περίπου -6 °C δεν το προβληματίζει. Μπορεί να μείνει έξω όλο τον χρόνο.

Πολλαπλασιασμός

Πολλαπλασιάζεται με διαίρεση, με σπόρο και με παραφυάδες, κυρίως τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Οι έρποντες βλαστοί ριζώνουν στους κόμβους, οπότε τα νέα φυτά αποχωρίζονται εύκολα από το μητρικό. Η διαίρεση των συστάδων βοηθά και όταν το φυτό ανθίζει λίγο.

Προβλήματα

Στα φυτά μπορεί να εμφανιστούν γυμνοσάλιαγκες, σαλιγκάρια, τετράνυχος και η κηκιδομυία του ίου. Από τις ασθένειες αναφέρονται η κηλίδωση των φύλλων και το ωίδιο.

Τρύπες στα φύλλα: συνήθως φταίνε γυμνοσάλιαγκες και σαλιγκάρια. Μαζέψτε τους με το χέρι ή χρησιμοποιήστε σχετικό σκεύασμα.

Κίτρινα φύλλα με στίγματα: μάλλον τετράνυχος στη ζέστη. Ποτίστε σε ξερό καιρό και κρατήστε το μακριά από πλήρη ήλιο.

Κηλίδες στα φύλλα: οφείλονται σε μύκητα. Αφαιρέστε τα προσβεβλημένα φύλλα και βελτιώστε τον αερισμό.

Λίγα άνθη και μακριοί βλαστοί: πολλή σκιά ή συνωστισμός. Διαιρέστε τις συστάδες και δώστε περισσότερο διάχυτο φως.

Συγκομιδή και χρήση

Τα άνθη συλλέγονται τον Ιανουάριο, τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο. Χρησιμοποιούνται ζαχαρωμένα, σε σιρόπια, λικέρ και ζαχαροπλαστική, ενώ τα νεαρά φύλλα μπορούν να μπουν σε σαλάτες. Τα άνθη κόβονται και για βάζο.

Το φυτό προσελκύει πεταλούδες και άλλους επικονιαστές και δεν το πειράζουν τα ελάφια και τα κουνέλια.

Για το φυτό σας

Συχνές ερωτήσεις

Πότε ανθίζει ο μενεξές;Ανθίζει από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο, με ευωδιαστά μωβ, ιώδη ή λευκά άνθη.
Θέλει ήλιο ή σκιά ο μενεξές;Προτιμά διάχυτο φως ή ημισκιά και δεν αντέχει τον πλήρη ήλιο. Πολύ έντονη σκιά όμως μειώνει την ανθοφορία.
Πότε φυτεύεται η βιολέτα;Τα φυτά μεταφέρονται στη θέση τους τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, ενώ ο σπόρος σπέρνεται τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο.
Αντέχει ο μενεξές στο κρύο;Ναι, είναι εντελώς ανθεκτικό και αντέχει περίπου μέχρι τους -30 °C. Δεν χρειάζεται προστασία τον χειμώνα.
Πώς πολλαπλασιάζεται το ίον το εύοσμον;Με διαίρεση, με σπόρο και με παραφυάδες, κυρίως τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Οι έρποντες βλαστοί ριζώνουν και μόνοι τους.
Γιατί το φυτό μου έχει λίγα άνθη;Συνήθως φταίει η πολλή σκιά ή ο συνωστισμός. Διαιρέστε τις συστάδες και δώστε περισσότερο διάχυτο φως.
Μετάβαση στην αρχήΜετάβαση στην αρχή