Phormium
Phormium tenax · Asphodelaceae
Επίσης: φόρμιο, λινάρι της Νέας Ζηλανδίας
Το φόρμιο (Phormium, γνωστό και ως λινάρι της Νέας Ζηλανδίας) είναι αειθαλές φυτό με άκαμπτα φύλλα σε σχήμα ξίφους, που δίνει έντονο αρχιτεκτονικό σχήμα σε μπαλκόνια και βεράντες. Δεν αντέχει στον παγετό, γι' αυτό στην Ελλάδα το καλλιεργούμε κυρίως σε γλάστρα, ώστε να μπαίνει σε φωτεινό χώρο χωρίς παγετό όταν χρειάζεται.
- Φως
- Πλήρης ήλιος, Ήλιος έως ημισκιά
- Πότισμα
- Μέτριες
- Υγρασία
- Μέτρια
- Θερμοκρασία
- 12–25 °C, ελάχ. -5 °C
- Δυσκολία
- Μέτριας δυσκολίας
- Ύψος
- 1,5–4 m
Φροντίδα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους
Ημερολόγιο για κλίμα Μεσογειακό.
Πώς είναι το φόρμιο
Το Phormium tenax ανήκει στις Ασφοδελίδες (Asphodelaceae) και κατάγεται από τη Νέα Ζηλανδία και το νησί Νόρφολκ. Εκεί φυτρώνει συνήθως σε παράκτιες περιοχές και σε υγρά, ελώδη εδάφη, όπου σχηματίζει πυκνές συστάδες κοντά στη θάλασσα.
Είναι πολυετές, ποώδες και αειθαλές. Σχηματίζει όρθιο θάμνο με βεντάλιες από σκληρά φύλλα μήκους 1 έως 2,5 μ., διπλωμένα σε σχήμα V κατά μήκος της νευρώσεως. Συνήθως φτάνει σε ύψος 150 έως 400 εκ. και σε πλάτος 90 έως 180 εκ. Οι ποικιλίες έχουν φύλλα πράσινα, χάλκινα, μοβ, κόκκινα, ροζ ή με κρεμ ρίγες.
Το καλοκαίρι, από τον Μάιο έως τον Αύγουστο, ένα πολύ ψηλότερο στέλεχος υψώνεται πάνω από το φύλλωμα και φέρει σκούρα κόκκινα έως κίτρινα σωληνωτά άνθη σε ταξιανθίες. Τα φυτά σε γλάστρα σπάνια ανθίζουν. Τα άνθη προσελκύουν πτηνά που τρέφονται με νέκταρ. Τα φύλλα ήταν βασική ίνα για τους Μαορί, που τα χρησιμοποιούσαν για υφάσματα, σχοινιά και ψάθες.
Καλλιέργεια και φροντίδα
Φως και θέση
Το φόρμιο θέλει από πλήρη ήλιο έως ημισκιά. Οι ποικιλίες με χρώμα ή ρίγες διατηρούν καλύτερα τα χρώματά τους στην ημισκιά. Αν η ποικιλία ξεθωριάζει, συνήθως φταίει ο υπερβολικός ήλιος ή η ζέστη, και λύση είναι να μετακινηθεί σε πιο σκιερό σημείο.
Στο μπαλκόνι διαλέξτε προστατευμένη γωνιά. Σε εσωτερικό χώρο χρειάζεται πολύ φωτεινή θέση.
Πότισμα και υγρασία
Κρατήστε το χώμα σταθερά υγρό, ειδικά το καλοκαίρι, αλλά φροντίστε να στραγγίζει καλά και να μη μένει νερό στο πιατάκι. Από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο χρειάζεται περισσότερο νερό.
Η απαίτηση σε υγρασία αέρα είναι μέτρια. Ποτίζετε στη βάση και όχι πάνω στα φύλλα, ώστε να αποφεύγονται οι κηλίδες από μύκητες.
Χώμα και μεταφύτευση
Ταιριάζει ένα συνηθισμένο, καλά στραγγιζόμενο χώμα που κρατά υγρασία: κοινό υπόστρωμα γενικής χρήσης, πηλώδες ή πλούσιο σε χούμο. Ανέχεται το αλάτι, άρα είναι κατάλληλο και για παραθαλάσσιο μπαλκόνι.
Μεταφυτεύστε τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο.
Λίπανση
Λιπαίνετε στην περίοδο ανάπτυξης, από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο.
Κλάδεμα
Αφαιρέστε τα νεκρά ή κατεστραμμένα φύλλα από τη βάση και κόψτε τα μαραμένα στελέχη των ανθέων. Η κατάλληλη εποχή είναι ο Μάρτιος και ο Απρίλιος.
Φύτευση
Φυτέψτε την άνοιξη, τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, σε ηλιόλουστη και προστατευμένη θέση. Δεύτερη περίοδος φύτευσης είναι ο Οκτώβριος. Σε παραθαλάσσιους κήπους χρειάζεται προστασία τον χειμώνα.
Διαχείμαση
Το φόρμιο δεν είναι ανθεκτικό στον παγετό. Τα φύλλα που καταστρέφονται από το κρύο είναι το πρώτο σημάδι. Τα φυτά σε γλάστρα μπαίνουν σε φωτεινό χώρο χωρίς παγετό, ενώ στο έδαφος βοηθά το φυτικό υλικό (σκέπασμα) στη βάση.
Ο κρίσιμος χρόνος είναι από τον Δεκέμβριο έως τον Φεβρουάριο, όταν χρειάζεται προστασία από τον παγετό.
Πολλαπλασιασμός
Ο πιο απλός τρόπος είναι η διαίρεση του θάμνου τον Μάρτιο, τον Απρίλιο ή τον Οκτώβριο. Μπορείτε επίσης να σπείρετε: σε εσωτερικό χώρο τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο ή απευθείας τον Μάρτιο και τον Απρίλιο.
Προβλήματα
Κηλίδες στα φύλλα οφείλονται σε μύκητα. Αφαιρέστε τα προσβεβλημένα φύλλα και αποφύγετε το πότισμα πάνω στο φύλλωμα.
Ξεθωριασμένα χρώματα σημαίνουν υπερβολικό ήλιο ή ζέστη, οπότε μετακινήστε το φυτό σε ημισκιά.
Προσοχή και στα αλευρώδη κοκκοειδή (mealybugs) και στα σαλιγκάρια.

































































































